Es sortit, finalament! Es la revirada de Le petit prince de Antoine Saint-Exupéry, en occitan alpin

Diego Corraine, de Papiros, un jorn a Ostana, m’aviá demandat se fasio la revirada en occitan alpin, dal moment que l’aviá já publicaa en tantas lengas emergentas, decò en francoprovençal, e que lhi a ben de monde que fai la colleccion de las diferentas versions. Ai dich de òc, abo plaser. Mas ai emplegat pro de temps.

Aüra es sortit, l’ai terminat! Vos asseguro qu’es pas estat talament simple, pròpi pas un juec. Vos cònto qualqua ren de mai sus l’òbra.

Derant tot, m’a chalgut chausir quala “lenga” adobrar. Alora, coma orientament, es la varietat de las Valadas alpinas centralas, mas qualqui bòts la lhi a decò de paraulas diferentas que me semelhava que rendèsson mielhs la situacion. La forma vòl èsser una forma modèrna, mai simpla per qui vòl s’avesinar a la lenga. Per aquò ai adobrat, per exemple, lhi pronoms clítics masque ente l’èra indispensable e pas tuchi lhi bòts que lhi butèm dins lo parlar.

Ai fach de chausias que pòlon èsser contestaas, totun revirar per mi vòl decò dir interpretar, viure lo tèxt e cèrchar de l’adaptar a d’expressions mai da pè a nòstra experiéncia.

Vosautri vos demandaretz segur lo perqué de far de traduccions dins una lenga de minorança.

Es una bèla question.

Me poleriá passar per la ment de vos dir simplament “perqué pas?”

Mas es un argument interessant.

Quand la se fai una traduccion, sobretot d’un libre important, se demanda a la lenga de se butar en juec, de jónher lo passat e lo present, d’abandonar las causas mai conoissuas per s’aventurar, qualqui bòts, dins un mond novèl e desconoissut.

E per una lenga de minorança, per tanti ans esquasi masque orala, es una gròssa esfida demostrar que ilh s’adapta perfèctament a que se sie argument, que transmet de sentiments, d’emocions, que pòl revirar decò de clàssics. Donc, ilh es una lenga coma las autras, coma aquelas dominantas.

La traduccion dona importància a las lengas, lor dona una valor diferenta e ajua a las far conóisser e divulgar. Aquesta me semelha una bòna rason per revirar de libres dins nòstra lenga.

Coma vos ai dich derant, aquesta revirada es pas estaa simpla, m’a donat ben da far.

Mi aviu já fach de reviradas, de pichòts tòcs, de cóntias, de paraulas per lhi diccionaris, e fin finala, dal libre de J. Giono “L’òme que plantava d’àrbols”, mas ai esquasi totjorn trabalhat abo Dario Anghilante.

Aqueste bòt ai chausit de trabalhar soleta, mas quand me siu trobaa un pauc desperaa, ai demandat l’ajua e la consulença de Dario e de Luca Quaglia e ai consultat recèrchas d’autri linguistas.

Me chal dir que revirar a quatre mans m’agrada de mai perqué nais un confront sus la lenga ben productiu e amusant. Totun decò se butar en juec solets, l’es pas mal!

Corraine m’a demandat darrierament en quala revirada me camparai aüra, mas lhi ai respondut que me repauso un pauc.

Donc, vaquí Lo Principet, un libre famós, un pauc complicat, sobretot perqué tot bastit sus lhi dialògs, un messatge fòrt e actual, un’invitacion a pensar a las causas fondamentalas, a çò que la lhi a de mai important dins la vita.

E alora vos laisso a las paraulas de la volp.

Vaquí lo miu secret. L’es simple: se vei ben masque abo lo còr. Aquò mai essencial es pas visible abo lhi uelhs.”

Gianna Bianco
Publicat sus Nòvas d’Occitània num 201


SAINT EXUPÉRY, Antoine. Lo Principet (traduccion de Gianna Bianco en occitan alpin). Papiros, 2020. 10 èuros.

[Poblejat dins http://www.jornalet.com]