A calidade da súa obra conferiu definitiva lexitimidade ao xénero de espías, que hoxe xa ten sólidos herdeiros

Le Carré entre el actor Gary Oldman y el realizador Tomas Alfredson, en Londres, en el 2011, en el estreno del filme «El topo», adaptación de su novela «Calderero, sastre, soldado, espía»

Lle Carré entre o actor Gary Oldman e o realizador Tomas Alfredson, en Londres, no 2011, na estrea do filme «O topo», adaptación da súa novela «Calderero, xastre, soldado, espía».

 

Escrito por HÉCTOR J. PORTO

David Cornwell, máis coñecido como John lle Carré (Inglaterra; Dorset, 1931-Cornualles, 2020), deu unha nova lexitimidade ao que se entende por literatura popular, como non se coñecía desde os tempos de Charles Dickens e Alejandro Dumas e as novelas por entregas. Como Simenon fixo no ámbito do noir, Lle Carré rompeu os límites que separan a novela popular da culta. Hoxe ninguén dubida de que esas portadas e edicións de quiosco en que se presenta boa parte da súa obra esconden creación de alto octanaje. Coa súa escritura sen complexos elevou ademais os relatos de espías ata conferirlles un xénero propio que é respectado en todo o mundo, aínda que é verdade que as súas raíces son estritamente británicas. Así o testemuñan os autores que visitaron o xénero no inicio, como Conrad, Maugham e Kipling, como tamén os que os fundaron de facto: Eric Ambler e Graham Greene -incluso Helen MacInnes.

Como Greene, ou Frederick Forsyth -tamén Ian Fleming, o creador de 007 -, Lle Carré antes de ser cura foi monaguillo. Comezou colaborando cos servizos secretos do Reino Unido e ingresou no MI5 para pasar a exercer en Alemaña como axente do MI6, na intelixencia exterior. É así que sabe moi ben do que fala cando decide escribir relatos sobre espionaxe e a guerra fría. Pero na súa mirada non só están as experiencias propias, o observado, toda a súa narrativa está peneirada dun humanismo que engrandece a súa obra.

A máis diso a súa impecable escritura, plena dese rigor e esa limpeza tan ingleses -que o humor adorna decisivamente, sen recrearse no cinismo máis do necesario-, John lle Carré sabe infundir credibilidade e tuétano aos seus personaxes, fundamentar as súas psicoloxías e personalidades cuns simples trazos, sen complexidades abstrusas nin pretensión algunha.

É talvez esa sinxeleza -e o encanto, a elegancia, a audacia, a intelixencia e o cosmopolitismo que adoitan adozar a trama- a que chama ao cine desde temperán e tan a miúdo. E, xa polas bondades da narrativa de Lle Carré, xa por un pouco de sorte a favor, o certo é que a fortuna sorriu con frecuencia ao autor británico. Foi habitual na súa carreira que as películas que toman como base os seus libros teñan potenciado o seu eco, prestixio e vendas. E foi así tamén para as versións televisivas, desde aquela miniserie producida pola BBC Calderero, xastre, soldado, espía (John Irvin, 1979) e protagonizada por Alec Guinness e outras tan recentes como A moza do tambor (Park Chan-wook, 2018) ou O infiltrado (Susanne Bier, 2016), tamén impulsadas pola BBC.

No cine ocorreu algo similar, cando en 1965 -só dous anos máis tarde da aparición da novela- o realizador Martin Ritt recrutou a Richard Burton para encabezar a repartición do espía que xurdiu do frío. Dous anos despois Sidney Lumet rodou Chamada para o morto con James Mason e Simone SignoretDiane Keaton protagonizou en 1984 A moza do tambor de George Roy HillJohn Boorman filmou no 2001 O xastre de Panamá con Pierce Brosnan e Geoffrey RushGary Oldman relevou ao televisivo Guinness no topo (2011) de Tomas AlfredsonAnton Corbijn dirixiu O home máis buscado (2014) con Philip Seymour Hoffman. E Ewan McGregor liderou o elenco dun traidor como os nosos (Susanna White, 2016). Talvez a máis frouxa, e iso fala do bo nivel, aínda que non están todas citadas, sexa A casa Rusia (Fred Schepisi, 1990), con Michelle Pfeiffer e Sexan Connery, a pesar de que contou con Tom Stoppard como guionista.

En fin, a relación de Lle Carré co medio audiovisual foi exemplar. Alimentáronse mutuamente. O cine, pódese dicir, viuse seducido por un gentleman, á vez que un dos máis grandes da literatura popular, ao que, en compensación, tratou como un verdadeiro rei.

George Smiley, o seu máis celebrada creación

Hai un ano, con 88 veráns ás súas costas, Lle Carré publicaba Un home decente, na que se desquitaba contra o brexit. Nin a pneumonía que padecera nin o cancro que lle diagnosticaron pararíano. Proba desa eterna mocidade, e non menor lucidez, dous anos antes levaba ás librerías O legado dos espías, narración na que recuperaba (tras 25 anos dormente) o seu máis querida creación, George Smiley, oficial de The Circus -transunto do MI6, axencia de intelixencia exterior británica- que debutou en 1961 nas páxinas de Chamada para o morto, a súa ópera prima. Non fai moito os espías apenas merecían un subxénero literario, parecían pasados de moda. Hoxe, o terrorismo xihadista e Lle Carré hanos resituado nun lugar de honra e ata xorden novos autores de fuste para defender esta confraría literaria, como son Mick Herron e Charles Cumming.

[Imaxe: SUZANNE PLUNKETT/REUTERS – fonte: http://www.lavozdegalicia.es]