O selo cacereño Periférica reedita os libros do inclasificable pensador alemán «Rúa de sentido único» e «Infancia berlinesa cara a 1900»

El escritor y pensador alemán Walter Benjamin, retratado en 1928 y flanqueado por las portadas de los dos libros que publica el sello cacereño

O escritor e pensador alemán Walter Benjamin, retratado en 1928 e flanqueado polas portadas dos dous libros que publica o selo cacereño. Periférica 

 

Escrito por GRACIA NOVÁS

Walter Benjamin é un pensador de abordaxe complexa, tanto pola amplitude dos intereses da súa obra como pola súa heterodoxa mirada. O ambicioso plan que emprendeu o selo Abada para editar inicialmente en once volumes as súas obras completas -aínda en marcha- só dá unha idea da prolixidade da súa produción intelectual. O proxecto porá fin á desorde con que se dispuxo a súa tradución ao castelán, e a cuxa emenda contribuíran especialmente os catálogos de Taurus, Akal e o do propio Abada.

Con todo, e pese ao precioso valor de tamaña empresa, hai pezas que merecen un tratamento á parte, pola súa singularidade. Iso entendeuno a casa cacereña Periférica, que preparou senllas edicións de Rúa de sentido único e Infancia berlinesa cara a 1900, dous libros que son exemplo perfecto da peculiar forma de traballar de Benjamin, do seu gusto polo fragmentario como forma de reconstrución e polo modo en que, en ocasións, o seu ensaísmo mestura no relato aspectos da súa imaxinación, a súa memoria persoal e unha finísima pero poderosa alma literaria.

Rúa de sentido único, un título de 1926, publicado en 1928, é unha colección de aforismos que contan entre as súas principais preocupacións a caótica situación en que se acha a Alemaña de Weimar, a evocación da experiencia da nenez, o amor -entón ocupaba o seu corazón a revolucionaria letona Asja Lacis- e a cidade de París -que desenvolverá moito despois no Libro das pasaxes-. Dicía o seu amigo Theodor W. Adorno -tamén filósofo alemán de orixe xudía- que a estratexia de Benjamin era «contemplar todos os obxectos tan de preto como lle fose posible, ata que se volvesen alleos e entregásenlle o seu segredo». Neste texto a súa escritura indaga a estética desde unha óptica nova, na observación de imaxes e acontecementos efémeros, que parecen querer desatender a súa esperada desaparición.

Rememorar a infancia

Precisamente, esa lembranza da infancia será o motor principal do posterior Infancia berlinesa cara a 1900. É leste un libro que engade novas complexidades, xa que aínda que a súa primeira versión data de 1932 -anos en que, por certo, recalou en Eivissa-, non se publicou ata 1950 na editorial Surhkamp e cun epílogo de Adorno. Benjamin, para entón, xa morrera, suicidouse, decidido a evitar a deportación e a entrega ás hostes de Hitler en Francia. Ocorreu o día 26 de setembro de 1940 na localidade xerundense de Portbou -onde chegara na súa fuxida da persecución nazi.

Periférica baséase na versión de última man do autor datada en 1938 -a reelaboración acompañouno case ata a súa morte-, pero é que o libro aínda rexistrou unha nova edición -a cargo de Tillman Rexroth- en 1972, que incorpora textos descubertos despois de 1950.

Benjamin emprende a súa escritura como quen recorre no exilio á vacina da nostalxia, pero tratando de que o biográfico cíngase a un segundo plano. Explícao o propio autor no seu breve prólogo, no que tamén di que trata de «captar as imaxes nas que a experiencia da gran cidade deposítase nun neno da clase burguesa», e certamente enfermizo, un neno que, por outra banda, situábase ante unha sociedade en proceso de extinción e no lugar onde el nacera.

A perspectiva está claramente vinculada a Marcel Proust, de cuxa obra foi tradutor, detalla a editora cacereña, que agrega que Benjamin «alcanza unha resonancia maior e devólvelle a súa liberdade fundacional á forma ensaística: capta a complexa trama de temporalidades que nos conforma, a resistencia do pasado a marcharse e a súa promesa de futuro».

O selo Periférica leva este luns ás librerías Cale de sentido único e Infancia berlinesa cara a 1900.

Filosofía, estética, crítica literaria e teoría da arte

Infancia berlinesa cara a 1900 conforma con Crónica berlinesa o tomo undécimo da edición crítica das obras completas de Benjamin que comezou a publicar Suhrkamp no 2008. O proxecto -que é do que bebe Abada- podería alcanzar finalmente os 21 volumes.

Ninguén imaxinaba no seu tempo que o xeito tan pouco académica con que Walter Benjamin -entón valiosa só para unhas poucas mentes privilexiadas- enfocaba as súas análises tería tanta influencia, sería tan determinante no futuro. Foi incluso definido como o «pensador da cidade» polo calado das súas reflexións sobre o Berlín da súa nenez. Pero o certo é que, durante un lapso importante, foi un autor absolutamente postergado.

Vinculado ás liñas de tradición marxista, hoxe é tido por unha das figuras máis destacadas da Escola de Frankfurt, xunto ao seu amigo Adorno. As súas achegas ás disciplinas da filosofía, a estética, a crítica literaria, a teoría da arte e a historia política fan del unha figura clave na historia da cultura do século XX. A súa visión iconoclasta e allea á comodidade do canon filosófico e a súa lúcida observación da contorna son fundamentais para armar hoxe calquera análise crítica da realidade.

 

[Fonte: http://www.lavozdegalicia.es]