Reputados investigadores desmontan as lecturas simplistas e interesadas nun libro coordinado polo catedrático da Universidade Complutense Emilio Lamo de Espinosa

El gobierno de la Ciudad de México retiró la estatua de Colón del Paseo de la Reforma poco antes de una protesta que quería derribarla el pasado 12 de octubre, día en que se celebra la llegada del navegante a América en 1492

O goberno da Cidade de México retirou a estatua de Colón do Paseo da Reforma pouco antes dunha protesta que quería derrubala o pasado 12 de outubro, día en que se celebra a chegada do navegante a América en 1492.

Por H. J. P.

Tíranse estatuas, quéimanse bandeiras, cámbianse nomes a prazas e rúas, amplíase a listaxe de genocidas, esíxense desculpas vicarias, hai quen incluso tacha de fascistas aos outrora chamados conquistadores… Hai que reescribir a historia, proclaman quen xulgan o pasado cos estándares morais do presente. Esta indignación esténdese sen matices e algúns brotes moi agudos xurdiron nos últimos tempos en México alentados interesadamente por políticos populistas que entenden enseguida que é moito mellor atopar un inimigo exterior que «una os corazóns dos súbditos», gañados así para a causa propia.

Contra este presentismo furibundo e mal informado -que evita as sutilezas do coñecemento e os contextos, ao que non lle serve que se mire criticamente o pasado se non se negan os feitos- levántase a reflexión sosegada que propón o catedrático da Universidade Complutense Emilio Lamo de Espinosa no volume que coordina para o selo Turner A disputa do pasado. España, México e a lenda negra. Un puñado de reputados investigadores analiza no libro a relación entre ambos os países para combater as lecturas partidistas, así como indagar o teimudo empeño de EE.UU. en borrar toda herdanza hispana naqueles territorios que pertenceron ao Vicerreinado de Nova España, o modo en que se construíu a lenda negra do imperio español e o lugar verdadeiro que ocupa Latinoamérica na historia de Occidente.

Encerellarse ás veces pola linguaxe, nun esforzo polo politicamente correcto, substituír descubrimento por encontro, non mellorará o que sucedeu historicamente. E o acontecido en 1492 foi un descubrimento, aínda que fose fortuíto, porque América non existía para europeos, asiáticos e africanos, e tampouco os nativos precolombinos parece que tivesen conciencia da súa realidade como continente.

Guste ou non, hai unha historia común entre España e México, e máis lles valería a ambos os traballar xuntos por coñecela mellor que golpear os uns contra os outros, máis aló, por suposto, de recoñecer o que acaeceu e os males evidentes que este proceso trouxo para aqueles pobos. Son feitos incuestionables. Pouco se avanza retirando e ocultando unha estatua de Colón dunha das avenidas principais da Cidade de México. E máis cando se trata dun país irmán como México, que tanto significou na xenerosa acollida do emigrante español e, sobre todo, do exiliado.

Non ocorre só en México. Hai uns días o concelleiro demócrata de San Diego, Joe LaCava, propuxo eliminar os símbolos do escudo municipal que aluden á herdanza de España porque, dixo, «glorifican» a quen «roubaron esta terra». O escudo, fixado en 1914, inclúe a carabela, que apela á chegada dos españois en 1542 a estas costas; a campá, en referencia á misión fundada por Frei Junípero Serra, na orixe da cidade; e as columnas de Hércules, que evocan a antiga xurisdición territorial da Coroa española.

 

[Imaxe: JOSÉ PAZOS/EFE – fonte: http://www.lavozdegalicia.es]