Archives des articles tagués Onomástica

Marcas comerciais galegas – fonte: CCG

 

Escrito por Marcos Pérez Pena 

O galego vende. O emprego da lingua tanto na publicidade como nas marcas comerciais (e agora nas páxinas web ou na escolla do dominio propio .gal) achega identidade a un produto e un valor que o liga a un territorio ou a un xeito de facer. Con todo, a utilización do galego na publicidade é aínda minoritario e seguen sendo moitas as empresas -galegas ou foráneas- que rexeitan empregalo para chegar aos seus e ás súas posibles consumidoras.

A Real Academia Galega vén de publicar o último volume de Estudos de Onomástica, centrado nos « nomes comerciais », e que recolle nove contribucións presentadas o pasado 7 de novembro na V Xornada de Onomástica Galega, un encontro anual que conta co apoio da Deputación de Pontevedra e o Museo de Pontevedra. A obra, que se pode descargar de balde, afonda en distintas cuestións relacionadas co uso do galego nas marcas comerciais e na publicidade, tanto de forma xeral como en sectores determinados, como o vitivinícola, e contou coa participación de filólogas, da zoqueira Elena Ferro ou das publicistas Irene García e Raquel Boo, de Ekinocio, que subliñaron na súa intervención que “a verdadeira distinción está no propio”. 

Primeiro anuncio en galego publicado na prensa do país. 1876. Fonte: Real Academia Galega

A lingua e o dominio .gal, ausentes en moitas das grandes marcas galegas

A idea da identidade como valor estivo presente na maior parte das intervencións, coma a do profesor da Universidade de Vigo Benigno Fernández Salgado, que analizou as estra­texias lingüísticas de naming (a operación de poñer nome a unha marca ou em­presa) en marcas galegas e tamén se preguntou sobre a existencia ou non da “marca Galicia” e sobre cales son as vantaxes que ten empresarial e monetaria­mente a súa utilización. O profesor conclúe que « a situación de risco da lingua galega dependerá da vontade da sociedade para darlle vida tamén nas marcas comerciais, para que siga a cumprir o seu cometido desde que xurdiu: nomear o mundo ».

Hai importantes marcas galegas que non teñen punto .gal, que o teñen inactivo ou que só o empregan para direccionar a súa web a outro enderezo

Fernández Salgado tamén avaliou a utilización da lingua galega por marcas nas súas webs corporativas e na escolla ou non do dominio .gal. Para iso analizou as 50 marcas galegas máis coñecidas polo estudantado da Universidade de Vigo, concluíndo que só catro delas (Gadisa, R, Galaxia e Reizentolo) empregan habitualmente o dominio .gal; a elas pódese sumar Leite Río, que ten a web de Leyma en galego e emprega o .gal.

Pola contra, hai importantes marcas que non teñen punto .gal (Abanca, Larsa, Celta de Vigo…), outras que o teñen rexistrado pero o enderezo está inactivo (Inditex, Zara, LeiteNoso, Deleite…), outras que o empregan pero unicamente para redireccionar a unha páxina .es que ten versión en galego (Feiraco, Deportivo da Coruña, Monbús…) e as que o usan para redireccionar a unha páxina sen versión en galego (Ence, Naturgy…).

O 89% das marcas de viño do Ribeiro empregan o galego

O volume inclúe tamén un artigo da filóloga Raquel Rodríguez Parada baseado na investigación que realizou sobre os nomes das adegas e dos viño inscritos na Denominación de Orixe Ribeiro. O sector vitivinícola foi un dos primeiros en valorar a lin­gua galega como imaxe de marca e que, polo tanto, empezou a utilizala para bautizar os seus produtos. Os nomes dos viños Salto d’o CanEnxe­bre Veira d’o Miño, publicitados no xornal La Tierra Gallega da Habana están entre as primeiras marcas en galego.

Hoxe en día o sector do viño é un dos que emprega o galego na súa etiquetaxe con menos prexuízos, tanto para a súa distribución en Galicia como no estranxeiro, partindo do feito de que « a procedencia e o nome dos produtores son aval seguro para un bo viño ». De feito, na denominación de orixe, o 89% das denominacións empregan a lingua galega ou usan topónimos e antropónomos propios nas súas marcas comerciais. « Moitas das persoas adegueiras e colleiteiras son conscientes de que a lingua é unha boa carta de presentación para vender os seus produtos », conclúe a investigadora, que engade que mesmo para vender fóra de Galicia « gustan de identificar o viño ribeirao coa lingua da comunidade onde se produce, entendemos que para marcar a diferenza cos seus produtos, ben coñecidos a nivel mundial ».

Etiquetaxe en galego dun viño. Fonte: A flor e a abella

Xose González: dos ‘Contos do Castromil’ á militancia como consumidores

Xosé González, en representación do Foro Enrique Peinador, fixo un percorrido por algún dos avances experimentados nos últimos anos en Galicia na utilización comercial da lingua galega, sinalando tamén algúns dos retos pendentes. González subliñou, por exemplo, a iniciativa impulsada en 1989 pola Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística e a empresa Castromil : a edición dos Contos do Castromil, distribuídos en todas as liñas da compañía e que durante anos supuxo a impresión e distribución de 450.000 exemplares de trinta obras orixinais, escritas ex professo para a ocasión.

O proceso de galeguización da compañía levou tamén nomear a os autobuses con nomes de personaxes senlleiros de Galicia. Desta maneira “Otero Pedrayo”, “Álvaro Cunqueiro”, “Castelao”… pasaron a ser nomes de liñas. “Vou no Álvaro Cunqueiro”, “Fomos de excursión no Luís Seoane”, escoitábase. “Co paso do tempo, a empresa Castromil contaxiou o seu exemplo a outras. Foi así como a Asociación de Funcionarios lle deu forma a un grupo de empresas que asumían, en distintos graos, a súa galeguización, pero que, dadas as súas características, cambiaron o código lingüístico nas súas comunicacións publicitarias”, destacou Xosé González.

Na súa intervención afirmou que “que haxa máis publicidade en galego e que sexa maior o número de produtos de consumo que incorporen a lingua galega nas súas etiquetas (que é publicidade) vai depender dalgunhas variables”, destacando en primeiro lugar que a Xunta “anime as empresas a galeguizárense. Pensamos, por exemplo, que nas liñas de subvencións abertas para as empresas en todas as modalidades, se incorpore entre as cláusulas estipuladas a obrigatoriedade de respectar os dereitos lingüísticos dos consumidores, consonte co establecido na Lei galega 2/2012”, que sinala que “a Administración autonómica incentivará a utilización da lingua galega na oferta de compra, na información de carácter fixo e documentación, nas relacións entre os consumidores, e destes cos ofertantes”.

Xosé González fixo tamén unha apelación aos partidos políticos e sindicatos do ámbito do galeguismo para que “concreten o seu discurso” deixando claro que “defender Galicia é defender os produtos locais que se identifican cos nosos valores patrimoniais”. “Ignoramos cales son os milleiros exactos de afiliados en xunto deses partidos e sindicatos. Pero si que afirmamos que, de seren máis consecuentes na exhortación de galeguidade, moito cambiaría o conto”, dixo, engadindo que “de nada valen as concentracións de masas en sinaladas datas do calendario (Día das Letras, 25 de Xullo…) se nelas non se concretan as medidas que cada cidadán debe exercer para defender a identidade deste país”. 

Os ‘Contos do Castromil’

Finalmente, González afirmou que “nunca Galicia tivo tantos medios humanos (profesorado de galego) e recursos (subvencións) para defender a lingua galega e tan escasos resultados” e buscou a razón “no mal enfoque que se lle deu ao proxecto normalizador da lingua galega”, destinando “os esforzos de medios e recursos ao ámbito literario, piar sobre o que se asentou a política lingüística”. “Xa que este representa, polo interese suscitado, unha ínfima parte da sociedade, quedou a inmensa maioría desasistida”, sinalou.

“Son ben sabidas as dificultades que hai que vencer para que a marea da galeguidade avance en ámbitos extraliterarios. Pero admitámolo: pola vía literaria pouco máis hai que agardar que non sexa satisfacer o interese dunha mínima porcentaxe da poboación. Unha lingua sobrevivirá se está presente en todos os eidos sociais, culturais e económicos”, concluíu.

[Fonte: http://www.praza.gal]

 

L’escriptor Arturo Pérez-Reverte

L’Ajuntament de Palma ha eliminat del nomenclàtor de la ciutat 12 carrers pel seu vestigi franquista, en compliment amb la Llei de Memòria i Reconeixement Democràtic, aprovada el 2018 pel Parlament de les Illes Balears. Aquests carrers formaven part del Cens de símbols, llegendes i mencions franquistes redactat per la Comissió Tècnica que té previst tirar endavant amb la Llei. Entre els nous noms, destaquen els dedicats a la filòloga Aina Moll, la sindicalista Francesca Vidal i la política Frederica Montseny.

Així, l’avinguda de Joan March, es denominarà avinguda del Gran i General Consell; el carrer de Gabriel Rabassa, Federica Montseny; el carrer d’Antoni Sancho, Aina Moll; la plaça de l’Almirall Churruca canviarà el seu nom pel de plaça de Mateu Pruners; la via d’Almirall Gravina s’anomenarà a partir d’ara d’Angelí Dulcert; el carrer de l’Almirall Cervera durà el nom de Pere Rossell; el carrer de Toledo, passarà a conèixer-se com a carrer de Rafel Valls; el carrer de Josep d’Oleza, carrer de Marc Ferragut; la plaça del Bisbe Planas, plaça del Poble. Finalment, els carrers d’Alfambra i de Brunete, canviaran a Joan Daurer i de Joan Desí, respectivament.

Aquesta decisió ja ha rebut les primeres crítiques de mitjans de dretes, l’alcaldia de Toledo o l’escriptor Arturo Pérez-Reverte que ha titllat d' »idiota » el batle de Palma.

Hila ha replicat Pérez-Reverte informant-lo que els carrers de Churruca, Gravina i Cervera no estaven dedicats a aquests militars, sinó a tres vaixells franquistes.

Malgrat l’explicació del batle, l’escriptor no l’ha donat per bona i ha insistit a atacar-lo.

[Font: http://www.racocatala.cat]

Dans un essai placé sous le signe de la Trinité, l’universitaire Steven Sampson explore l’œuvre de l’écrivain américain Philip Roth. Stimulant mais brouillon.

Écrit par Anne-Laurence GOLLION

Corpus Rothi
Steven Sampson
2011
Léo Scheer
152 pages

Une fois refermé, le petit ouvrage de Steven Sampson, Corpus Rothi, laisse perplexe. En prenant le parti de placer l’œuvre foisonnante de Philip Roth sous le signe de la religion chrétienne, avec Philip Roth lui-même dans le rôle du Christ, l’entreprise était risquée. Le résultat est acrobatique.

Roth est aujourd’hui quasi unanimement désigné comme le plus grand écrivain américain vivant. Il est également l’éternel candidat malheureux au Nobel, comme si l’ultime reconnaissance butait constamment sur les récifs de certains romans au goût de soufre et de scandale. Et ce sont avant tout ces derniers qui intéressent Sampson : il ignore en effet la fameuse trilogie américaine composée de La TacheJ’ai épousé un communiste et Pastorale américaine, soit les récits les plus transparents de leur auteur, qui l’ont fait accéder au rang de grand décrypteur de son époque. Corpus Rothi dissèque donc Portnoy et son complexeGoodbye, Columbus, la fameuse trilogie Zuckerman, Le Sein ou encore Opération Shylock, romans autofictionnels obsédés par le corps, la religion mais aussi le nombril de Roth.

Sampson élude ainsi la dimension politique et historique de l’œuvre pour se concentrer sur les phallus des alter egos rothiens, qui ne retrouvent leurs sens que lorsqu’ils sont éclairés par le prisme de la judéité. Car tout est limpide selon Sampson : “Les Juifs appartiennent tous à la même espèce, ce qui fait qu’ils peuvent se marier entre eux. C’est une appartenance transmise par le sang. Brenda est un pur-sang, tout comme Neil [personnages de Goodbye, Columbus, paru en 1959] tous comme Philip Roth, troubadour des pur-sang, poète chevaleresque dont le prénom signifie ‘celui qui aime les chevaux’”.

Noms et obsessions

La filiation, l’impossibilité à s’extraire de son milieu et de son ascendance : ce sont, il est vrai, les thèmes de prédilection de Philip Roth. Mais, nous dit Sampson qui se livre à des exercices d’anthroponymie complexes, nous n’avons pas assez pris conscience du degré d’imprégnation de ces obsessions dans la mise en place des personnages : “Dans The Professor of Desire, Roth dote David Kepesh d’une fiancée qui s’appelle Claire Ovington. Nous voilà dans le domaine des archétypes : le nom Kepesh est une déformation de Kepel, ou ‘tête’ en yiddish, ce qui suggère chez Roth la tête du phallus. Et le nom Ovington évoque l’œuf (ovum) et l’ovulation. Les deux personnages sont des figures du Phallus et de l’Œuf”   .

Le reste est à l’avenant : ainsi, lorsque Portnoy rencontre sa compagne “Le Singe”, il a trente-trois ans, l’“âge du Crucifié”   et se trouve à l’angle de la 52e Rue et de Lexington Avenue, l’avenue de la Loi, “ce qui, pour Portnoy, deviendra Leche-ington, l’avenue du lèchement. C’est la Nouvelle Alliance, celle entre le Juif non réformé et la fille du Nouveau Testament”   . C’était donc ça…

L’essai pâtit légèrement de son écriture potache et profane, mêlant sérieux et outrancier, ne reculant jamais devant la vulgarité et l’accumulation. L’intitulé des chapitres laisse rêveur : “Trou Love”, “Le doigt de retour”, “Phallus Ex Machina”… De même que les provocations liminaires : “Un chrétien est un Juif qui a été circoncis deux fois”, ou encore “Le meilleur refuge se trouve auprès d’une shikse [‘femme non-juive’ en yiddish]. À l’intérieur d’elle, dans un des trous dont elle est si miraculeusement dotée, le condamné peut faire l’autruche. Les rabbins n’iront pas la chercher là. C’est encore mieux si l’on change souvent de trou. Le phallus de Portnoy est le nouveau Juif errant, voyageant de shikse en shikse”   .

Le refus de l’auto-engendrement

Pourtant, la pertinence rôde souvent derrière la provocation. L’analyse du personnage rothien comme aspirant à la vie éternelle, refusant la fertilité et l’enfantement, par exemple, est très défendable. Le héros rothien ploie toujours sous le poids de son ascendance mais se refuse à devenir père, pétrifié, nous dit Sampson, par la Jewish American Princess (JAP) et tiraillé par son “besoin d’occuper la nichée d’autres mâles”   . Il ne peut donc qu’endosser le rôle du Christ, “debout et figé”   , sacrificiel et respecté, afin de pouvoir se trouver dans l’histoire, celle que nous raconte Roth. Il se retrouve donc en état d’errance, séduit des Italiennes (la fascination pour Rome est récurrente) mais se montre incapable de faire de même en Israël : “Le phallus descend des hauteurs, aussi flaccide et exsangue que fut le cadavre du Christ”   .

Mais l’analogie entre Roth et le Christ est la plus frappante dans Opération Shylock, peut-être le roman le plus abouti de Roth, grande fresque où il se met en scène sous les traits d’un écrivain en tournée en Israël et persécuté par un imposteur qui prône le retour des Juifs en Pologne. L’imposteur devient l’Antéchrist dans l’eschatologie chrétienne : il est le faux messie qui veut renverser le pouvoir des prêtres de Jérusalem, il moque l’ambition du vrai Roth qui entend peser sur la politique grâce à sa plume. Et “le procès de Shylock est mis en parallèle avec le mystère de la Passion, comme si c’était Shylock qui était persécuté à Pâques”   .

L’Europe comme salut ?

Corpus Rothi vaut également pour l’attention qu’il porte à quelques œuvres oubliées de Roth, comme sa nouvelle Looking at Kafka, parue en 1976, qui revisite d’une manière particulièrement iconoclaste le parcours de l’écrivain pragois : Kafka ne serait donc pas mort en 1924, mais aurait simplement fui l’Europe pour devenir professeur d’hébreu dans le New Jersey. Sampson revient sur un aspect récurrent de la figure du Juif chez Roth et analyse avec justesse comment ce dernier crée la figure du Judas avec son personnage réinventé d’un Kafka célébré.

Car Roth, pour construire son œuvre, a besoin de la mythologie et de l’histoire européenne. Lui l’Américain non patriote qui se situe dans une judéité douloureuse et dans un sionisme compliqué, se reconnecte avec son identité morcelée sur le Vieux Continent. Ou, pour reprendre les termes de Steven Sampson : “Pour réussir à féconder la femme blanche, il faut un véritable écrivain juif, trempé dans la souffrance européenne, et non pas la version américaine et édulcorée, devenue impuissante”. Une affirmation si juste aurait gagné à être énoncée plus clairement, en élaguant un peu dans les circonvolutions et les jeux de jambes.

 

[Source : http://www.nonfiction.fr]

Un artigo de Xulio Sousa

Na década dos oitenta do século pasado o xenetista italiano Luigi Luca Cavalli-Sforza comezou a publicación dunha serie de traballos que descubrían a existencia de similitudes entre a diversificación e distribución territorial de grupos xenéticos e de familias lingüísticas.

Desde os anos cincuenta Cavalli-Sforza, formado en xenética bacteriana, interesouse pola xenética de poboacións, movido polo propósito de reconstruír a historia de dispersión das poboacións humanas. Ao longo dos tempos, os humanos organizáronse en grupos que comparten tradicións culturais, características lingüísticas e trazos xenéticos. Cavalli-Sforza suxeriu que a análise dos datos xenéticos podería permitir trazar unha árbore das liñaxes das poboacións humanas, e comezar a recoñecer a existencia de paralelismos entre a clasificación xenética, e a clasificación das linguas e outros trazos culturais.

Luigi Luca Cavalli-Sforza nun encontro en 2010. Foto: Luca Giarelli CC-BY-SA 3.0

As conclusións dos traballos de Cavalli-Sforza e dos seus colaboradores orixinaron controversias que resultaron moi frutíferas para o avance dos distintos ámbitos científicos concernidos: derivan as linguas actuais dunha única lingua?, teñen as linguas africanas características máis arcaicas que o resto?, apoian as diferenzas xenéticas a singularidade lingüística de linguas como o vasco? Como todos os traballos sólidos e singulares, serviron tamén de acicate para moitas investigacións interdisciplinares.

Os traballos do grupo de Cavalli-Sforza fundamentábanse no estudo de xenes e tiñan como obxectivo poboacións e familias lingüísticas de continentes enteiros, ou ben de todo o mundo. Investigacións posteriores comezaron a indagar se existía tamén algún paralelismo entre a diversidade xenética e lingüística a menor escala. No ámbito europeo realizáronse estudos fundamentalmente nos dominios das linguas xermánicas e románicas, moitos deles botando man dun indicador menos preciso que os xenes, e que fora aproveitado no estudos de poboacións desde había tempo: os apelidos. Como exemplo, en 2015 un grupo de investigadores identificaron conexións entre a fragmentación dos reinos medievais de España, os romances peninsulares e a organización rexional dos apelidos contemporáneos.

Apelidos e poboacións

O uso dos apelidos nos estudos xenéticos remóntase ao século XIX, cando George Darwin, fillo de primos irmáns (Charles e Emma), estudou a consanguinidade en poboacións rurais de Inglaterra a partir da coincidencia de apelidos dos dous membros da mesma parella (a estimación da isonimia). Na maioría das sociedades europeas, os apelidos fixéronse hereditarios a partir da Idade Media, e desde o século XVIII, boa parte dos Estados oficializaron o seu uso.

Henry Brougham Guppy. Foto cortesía do Nationaal Herbarium Nederland

Poucos anos despois do estudo de Darwin, o seu compatriota Henry Guppy demostrou que os apelidos (family names) distribuíanse territorialmente de forma organizada, e tiñan límites de difusión similares ás fronteiras políticas e naturais. Traballos posteriores descubriron que algúns apelidos, como os orixinados a partir de nomes de lugar (Ariza, Barceló, Orozco, Ares, etc.), estendíanse trazando un radio que marcaba a mobilidade e extensión dos grupos poboacionais. Os apelidos, como os xenes, funcionan como contedores de información que podían ser aproveitados para indagar na historia, as vinculacións e a distribución das poboacións.

Apelidos e dialectos

Seguindo o método empregado nalgúns destes traballos, un grupo interdisciplinar de lingüistas e matemáticos emprendemos o estudo dos apelidos de distintas zonas peninsulares, para descubrir que nos poden dicir estes nomes propios sobre as poboacións que os portan. No noso estudo, publicado na revista Journal of Linguistic Geography, analizamos a distribución territorial dos apelidos de Asturias.

A diferenza de traballos previos baseados en datos provinciais e máis parciais, a nosa investigación parte de censos completos dos 78 municipios asturianos. Estes rexistros foron filtrados de dous modos para obter un conxunto máis significativo:

  1. Elimináronse aqueles apelidos que pola súa frecuencia dificultan o descubrimento das agrupacións rexionais (os máis frecuentes –García, Fernández, Rodríguez, etc.– e os máis raros);
  2. Ademais, realizouse un corte temporal (apelidos de persoas nadas antes de 1960) para minimizar a repercusión dos movementos de poboación consecuencia das migracións ás cidades.

O conxunto resultante tratouse con procedementos estatísticos que permitiron identificar as principais rexións de apelidos de Asturias.

O resultado mostra catro agrupacións compactas, separadas por barreiras que corren de norte a sur e que se asemellan bastante no seu trazado ás isoglosas, que separan as variedades lingüísticas asturianas.

Así mesmo, é posible recoñecer que os dous primeiros grandes bloques da fragmentación dos apelidos amosa coincidencias evidentes coa partición do territorio asturiano entre unha área lingüística occidental, con características compartidas co galego, e outras tres zonas, identificadas con trazos exclusivos do asturiano.

Rexións de apelidos e límites lingüísticos en Asturias.

Un campo de datos a explotar

Os lingüistas interesados pola variación lingüística investigamos os datos coa intención de descubrir as causas que axuden a comprender como e por que diverxen as linguas. O estudo da distribución de apelidos nunha poboación permite obter información sobre a súa mobilidade e sobre a extensión das relacións grupais.
As características lingüísticas difúndense socialmente na interacción e, por tanto, son dependentes das relacións e movementos das comunidades, que poden ser observadas a partir da información proporcionada polos apelidos.
Os resultados destacados no noso traballo dan conta de que as similitudes entre as dúas clases de datos poden ser consecuencia de formas de ocupación do territorio do pasado. Con seguridade, a cooperación de investigadores de distintas disciplinas contribuirá a continuar explotando todo o valor informativo desta clase tan peculiar de nomes propios.

The Conversation

Xulio Sousa é profesor titular e investigador na Universidade de Santiago de Compostela

[Foto de apertura: Shutterstock / paula sierra – fonte: http://www.luzes.gal]

Arsenal de Ferrol / foto: hwi62CC0

“As abaixo asinantes, presas políticas de Ferrol na ditadura, tivemos coñecemento polos medios de comunicación que o ministerio de Xustiza está a traballar na reforma do Código Penal que tipificaría como delito a apoloxía ou exaltación do franquismo. Tamén que Adriana Lastra manifestaba que se retirará a simbología franquista que aínda queda en lugares públicos, así como a existencia dun anteproxecto de Lei de Memoria Democrática prohibe actividades de exaltación e enaltecemento da ditadura”.

“Pero manifestamos o noso escepticismo porque desde hai máis de corenta anos é unha evidencia que os sucesivos gobernos dende a morte do ditador Franco non tiveron vontade política para acabar con esta vergoña”. Así fala unha carta enviada á Ministra de Defensa Margarita Robles por 17 presas políticas de Ferrol e na que se denuncia a permisividade coa exaltación do franquismo así como os máis de 23 símbolos e nomes franquistas nas instalacións militares de Galicia.

Capitanía Xeral na Coruña / foto: turismo.gal

A historia dunha esixencia de democracia

Tal e como lembra a carta, xa no ano 1981 fíxose na cidade de Ferrol o primeiro gran intento por retirar os símbolos do franquismo. Foi na alcaldía do socialista Xaime Quintanilla Ulla, na que se aprobou retirar as rúas con significacións franquistas e militares golpistas da cidade. Mentres isto sucedía, como recolle o texto “o Ministerio de Defensa permitía que varias rúas do Arsenal Militar de Ferrol fosen bautizadas con eses mesmos nomes”, que perviven hoxe en día.

Despois, coa aprobación da Lei de Memoria Histórica en 2007, os sucesivos ministerios de Defensa dos gobernos de PSOE e PP non retiraron eses polo menos dez nomes desas rúas franquistas do Arsenal. No ano 2009 o Pleno de Ferrol, alcaldía do socialista Vicente Irisarri e cos votos a favor do PSOE, Esquerda Unida e BNG, pedía ó Ministerio de Defensa o cambio de nomes desas rúas. “Pero Defensa non fixo nada”.

Escola Naval de Marín / foto: Contando Estrelas CC-By Wikimedia

Máis tarde, no ano 2014 a deputada do PSOE no Congreso, María Paloma Rodríguez Vázquez, presentaba en xaneiro de 2014 unha proposición non de lei para que se retirasen esas rúas do Arsenal Militar de FerrolA petición tampouco foi atendida polo goberno de Mariano Rajoy.

Finalmente, xa no ano 2018 o Manifesto en contra do franquismo nas Forzas Armadas, denunciaba o incumprimento da Lei de Memoria Histórica e apuntaba cara esas placas e nomes das rúas do arsenal. Mesmo se pedía a colaboración de historiadoras como Bernardo Máiz, Xosé Manuel Suárez e Soledad Gómez de las Heras, para presentar o nome de dez persoas relacionadas coa Armada e o Arsenal ferrolán, que loitaron e sufriron polos valores democráticos e cívicos, como reemprazo. Mais tampouco tivo resposta.

Museo Militar de Galicia na cidade da Coruña / foto: Albert Galiza CC-By Wikimedia

23 símbolos e nomes franquistas nas instalacións militares de Galicia

Segundo os represaliados que asinan a carta, a presenza, máis de corenta anos despois do final do franquismo destes nomes no Arsenal, trátase “dunha ofensa á democracia e ás 714 persoas, entre civís e militares, asasinadas polo franquismo na comarca de Ferrol”. Máis a nómina de símbolos franquistas nas instalacións militares de Galicia é aínda maior. Estes son algún deles:

  • CUARTEL SÁNCHEZ DE AGUILERA. Denúnciase que ademais dos dez nomes desas rúas franquistas do Arsenal na cidade de Ferrol poden atoparse outros símbolos. Dentro do mesmo arsenal, no cuartel Sánchez Aguilera aínda se conserva un escudo franquista na súa fachada.
  • IGREXA DE SAN FRANCISCO DE FERROL. Na entrada e en lugar preferente atópase unha gran cruz coa inscrición: Caídos por Dios y por España. Despois unha placa con este texto: La Marina de Guerra a los gloriosos caídos del Baleares, caídos por Dios y por España en el Crucero Baleares ¡Presentes!. Segundo a carta “unha igrexa convertida, coa colaboración do Ministerio de Defensa, nun auténtico museo de exaltación do franquismo”, na que tamén está sinalizada a pía onde foi bautizado o ditador Franco.
  • HOSPITAL JUAN CARDONA DE FERROL. O propio nome xa fai alusión a un militar golpista. Mais na entrada do hospital pode verse a escultura de Camilo Alonso Vega, tamén militar golpista, tenente xeneral, ministro da ditadura que é cualificado nunha placa como un Soldado heroico. Gobernante exemplar. Paradigma de lealtades. Alonso Vega era coñecido entre a militancia antifranquista como “Camulo”, pola represión violenta contra o pobo.

  • COLEXIO MORENO FERNÁNDEZ EN PONTEVEDRA. Segundo a carta “o Defensa se nega dende hai anos a cambiar o nome do colexio Moreno Fernández, que depende deste ministerio”, na cidade de Pontevedra. Moreno Fernández estaba ó mando do acoirazado Canarias na chamada “Espantá” ou fuxida de máis de 100.000 persoas pola estrada Málaga-Almería, bombardeadas polos franquistas, provocando máis de 5.000 mortes.
  • RESIDENCIA GENERAL BARROSO EN SANTIAGO EN SANTIAGO. En Santiago está a Residencia de Estudiantes Teniente General Barroso, que depende do Ministerio de Defensa. Trátase dun militar golpista que durante a Guerra Civil foi xefe do Cuartel Xeneral de Franco e despois ministro do Exército entre 1957 e 1962. Por En Valencia retirouse por unanimidade a distinción de Fillo Adoptivo do xeneral en 2016.
  • SALA DE HONRA Ó XENERAL YAGUE NA CAPITANÍA DA CORUÑA. No edificio de maior rango militar de Galicia, a Capitanía Xeneral e Real Audiencia da Coruña, na Cidade Alta, consérvase unha placa sinala o nome da Sala de Honor: Gral. Yagüe. Foi coñecido popularmente como Carniceiro de Badajoz, despois de asasinar ó mando do exército franquista a 4.000 persoas na praza de touros desa cidade, declarando despois: “naturalmente que los hemos fusilado”.
  • MUSEO HISTÓRICO MILITAR DE CORUÑA. Denuncian tamén varios contidos do Museo Histórico Militar da Coruña. “A explicación do alí exposto podería corresponder perfectamente a calquera ano da ditadura. O retrato e o busto de Francisco Franco está acompañado dun texto no que non se fai referencia a que o 18 de xullo de 1936 houbo unha sublevación militar contra a Constitución e tampouco se cualifica a Franco como ditador”. Nos retratos do Marqués de Cavalcanti -José Cavalcanti de Alburquerque y Padierna- e do xeneral José Luis Romero Corral “non se explica que se trata de dous golpistas que participaron no exército dos sublevados en 1936”. Sergio Peñamaría de Llano ten un retrato no museo ó seu uniforme de militar e condecoracións e unha vitrina coa súa pistola. Non hai referencias a que “protoganizou unha criminal represión como tenente da Lexión en 1939 na comarca de Valdeorras e tamén como fiscal militar, solicitando penas de morte, entre outros, para dirixentes do PCE”.

Igrexa de San Francisco de Ferrol / foto: turismo.gal

Na carta á ministra afírmase que “é moi preocupante a exaltación do ditador Franco en manifestos públicos de militares, cando algúns fixeron a súa carreira na democracia”. Recordan que “o Código Penal de Alemaña contempla penas de até tres anos de cárcere por exaltación do nazismo” e “en Italia a apoloxía do fascismo pode ser castigada até con catros anos de prisión e tamén está penalizada a propaganda do réxime fascista”.

Escola Naval de Marín / foto Drow male CC-By Wikimedia

 

 

[Fonte: http://www.historiadegalicia.gal]

A especialista en antroponimia ocupará a cadeira que o pasamento do escritor, poeta e avogado Xosé Luís Franco Grande deixou vacante

A filóloga Ana Isabel Boullón Agrelo (A Pobra do Caramiñal, 1962)

A filóloga Ana Isabel Boullón Agrelo (A Pobra do Caramiñal, 1962)

Escrito por G. NOVÁS

O pleno da RAG que designou este luns o Día das Letras Galegas do 2021 como homenaxe á poeta Xela Arias, tamén elixiu como académica de número a Ana Isabel Boullón Agrelo (A Pobra do Caramiñal, 1962), que ocupará a cadeira vacante tras o pasamento do escritor, poeta e avogado Xosé Luís Franco Grande, o pasado mes de marzo. Profesora de Filoloxía Galega da Universidade de Santiago, adscrita ao Instituto da Lingua Galega, é unha investigadora de referencia no campo da antroponimia galega, unha das súas liñas de investigación principais xunto á toponimia, a edición de textos e a lexicografía. Ten publicado textos non literarios medievais e estudado a transmisión textual da Crónica de Iria; e ademais é coautora de diversos dicionarios, tanto de nomes persoais e de apelidos como de léxico común e especializado.

No 2012, lembra a RAG, foi elixida académica correspondente e dende entón é membro do seu Seminario de Onomástica, aínda que a colaboración coa Academia remóntase aos anos 90. É tamén membro de varias asociacións científicas e preside a Asociación Galega de Onomástica.

A académica electa integrou os equipos que promoveron ferramentas informáticas en liña para o estudo do léxico medieval (Dicionario de dicionarios do galego medieval) e planificou xunto a Xulio Sousa a Cartografía dos apelidos de Galicia), esta última por encarga da RAG. Nestes momentos, está a coordinar a elaboración do Dicionario dos apelidos galegos, en fase de revisión; e a posta en marcha da Guía dos nomes galegos, que estará dispoñible na web da Academia para que o público poida facer pescudas sobre os nomes propios: forma estándar, etimoloxía, posibles variantes, hipocorísticos e equivalencias en distintos idiomas.

 

[Fonte: http://www.lavozdegalicia.es]

Lors de la cérémonie du concours Miss France 2021, la candidate April Benayoum a été la cible d’injures antisémites sur Twitter. En fus-je surpris? Hélas non.

April Benayoum, Miss Provence, ce 19 décembre.

Ayant encore deux sous de raison, je n’ai évidemment pas regardé le concours des Miss France, ce sommet d’imbécilité qui ferait passer Intervilles pour un jeu hautement intellectuel. C’est donc le lendemain que j’ai appris la consternante mésaventure arrivée à April Benayoum, innocente victime d’injures antisémites. En fus-je surpris? Hélas non. Avec un nom pareil, il fallait forcément s’y attendre. Moi-même, dans ma prime jeunesse, quand je me suis présenté au concours de Mister Univers, j’ai été la cible d’attaques qui visaient tout autant ma calvitie naissante que mon patronyme barbare, tir de barrage qui me valut d’être exclu du podium.

M’eût-elle demandé conseil au moment de présenter sa candidature que je lui aurais conseillé de rester bien sagement chez elle. Ou de changer de nom. Ou de prétendre qu’elle était orpheline. Tout sauf d’affirmer que son père était d’origine israélienne. Quelle folie! Quelle imprudence! Et quelle provocation aussi. Quand on a le malheur d’avoir un père né dans un pays connu pour pratiquer une politique digne des plus belles heures du Troisième Reich voire même du Quatrième, si ce n’est du Cinquième, on le cache au lieu de l’exhiber de la sorte.

D’ailleurs, depuis quand présente-t-on des jeunes filles juives au concours de Miss France? Je pensais la compétition réservée aux Françaises de souche pas aux produits d’importation. Où va-t-on si, désormais, on prend le risque d’avoir comme candidate des demoiselles qui ne sont pas françaises sur au moins cinq générations? À ce rythme-là, vous verrez, un jour, on se retrouvera avec une Pakistanaise déguisée en Marianne. Une honte nationale.

Samedi soir, l’un de ses aimables détracteurs s’est fendu d’un tweet rageur dont je retranscris ici le verbatim: «Tonton Hitler ta oublié d’exterminer Miss Provence.» On notera avant tout la qualité littéraire de la répartie avec cette élégiaque adresse au plus admirable des Allemands, j’ai nommé Tonton Hitler. Ceci dit, le «Tonton» m’interpelle quelque peu, étant donné que la généalogie de notre cher Adolf a toujours été encombrée d’un voile mystérieux. Aux dernières nouvelles, il aurait bien eu quelques frères mais tous morts en bas-âge –les bienheureux. Et un demi-frère, Alois. Quant à sa sœur, Paula, elle n’eut pas de descendance. D’où mon interrogation: comment peut-on être tonton si on a aucun neveu à se mettre sous la main?

Mais passons sur ce simple «détail» de l’histoire de la Seconde Guerre mondiale.

Reste, la magnifique, la sublime épître, «ta oublier d’exterminer Miss Provence». On passera outre la minuscule faute d’orthographe qui caractérise le début de l’apostrophe. Qui, en apprenant que, derrière Miss Provence, se cachait une espionne du Mossad, n’a jamais trébuché sur le clavier de son portable? Qui, en apprenant les racines judéo-bolchéviques-maçonniques de la représentante de la région Provence, n’en a pas avalé son Bescherelle de surprise? Dans la fureur –führer, devrais-je écrire, ah ah ah– à dénoncer cette supercherie, on peut comprendre cette très légère entorse à la langue de Molière.

D’autant plus que le soin pris à bien mettre l’apostrophe au verbe exterminer –d’exterminer donc et non dexterminer, comme on aurait pu le craindre dans l’empressement à clamer sa légitime indignation– rehausse avec éclat le niveau de l’ensemble. Il est vrai que dexterminer aurait fait bien pâle figure tant on aurait eu grand-peine à comprendre la signification de la diatribe. Tandis que là, c’est clair, c’est net, c’est franc, c’est sans appel, quasi célinien, aussi efficace qu’un billet de train en première classe pour Auschwitz, même si le départ de Marseille ou d’Aix-en-Provence complique quelque peu le trajet, obligeant les infortunés voyageurs à traverser d’abord la Suisse avant l’Allemagne puis la Pologne.

Les autres insultes étant du même calibre, on s’excusera de ne pas les prendre trop au sérieux et de ne pas tomber à bras raccourcis sur ces jeunes décérébrés, victimes d’un confinement qui les aura obligés à se taper, en ce samedi soir funèbre, une cérémonie aussi désuète que celle des Miss France. Aussi, au lieu d’une condamnation judiciaire des plus banales et sans aucun effet, on préférera une interdiction de portable jusqu’à nouvel ordre.

Et un voyage d’études dans les camps dextermination!

Avec Tonton Hitler comme accompagnateur.

 

 

[Photo : Loic Venance/AFP – source : http://www.slate.fr]

A arqueoloxía, a epigrafía e, sobre todo, a onomástica foron campos que Nicandro Ares (1926-2017) cultivou como investigador. En todas estas achegas profunda o volume de homenaxe ao académico correspondente Don Nicandro Ares. Bo e sabio, unha edición a cargo de Javier Diéguez publicada por Vozesnavoz. O libro recolle unha ducia de colaboracións, entre elas o prólogo do académico Xesús Alonso Montero e dous traballos asinados polos tamén académicos Antón Santamarina e Xesús Ferro Ruibal.

As contribucións de Antón Santamarina e Xesús Ferro Ruibal céntranse no labor de Nicandro Ares como estudoso da toponimia. O Seminario de Onomástica da RAG, ao que ambos os dous pertencen, recompilou en 2012 en dous volumes todos os estudos sobre a toponimia galega do académico correspondente, que abranguen case cinco mil nomes de lugar de 36 dos 47 concellos da provincia de Lugo. « Hoxe contamos cun corpus de traballos toponímicos moi notable e de solvencia equiparable á de calquera outro dominio europeo. (…). E un dos alicerces máis firmes é o que proporciona a obra de don Nicandro », salienta Antón Santamarina. « Podo asegurar que arredor da súa persoa, sexa no aspecto humano sexa no aspecto académico, hai unanimidade absoluta: era un home bo e sabio », engade.

Xesús Ferro Ruibal define na mesma liña a Nicandro Ares como « mestre da onomástica galega ». A súa obra, subliña, é en parte autodidacta: « coma algún outro crego lugués, el formouse rompendo a cabeza con documentos dos arquivos eclesiásticos lugueses e lendo os traballos da filoloxía románica e alemá ».

Don Nicandro Ares. Bo e sabio reúne tamén estudos sobre o autor de Argimiro López Rivas, Felipe Arias Vilas, Enrique Jorge Montenegro Rúa, Manuel Rodríguez Sánchez e Ricardo Polín; e mais testemuños  de Adolfo de Abel Vilela, Xosé López Díaz, Anxo González Guerra, Gregorio Ferreiro Fente e Xoán Carlos García Porral.

 

 

 

 

[Fonte: http://www.academia.gal]

Carrers i barris de Barcelona, l’any 1858. Ramon Alabern (AMCB)

Las calles de Barcelona de de l’escriptor i historiador Víctor Balaguer (Barcelona, 11 de desembre de 1824 – Madrid, 14 de gener de 1901) és una obra imprescindible si es vol conèixer la història dels carrers de la Barcelona d’intramuralles, com anuncia el seu subtítol: « Origen de sus nombres, sus recuerdos, sus tradiciones y leyendas, biografías de los personajes ilustres que han dado nombre a algunas; historia de los sucesos y hechos célebres ocurridos en ellas y de los edificios más notables, así públicos como particulares, que existen en cada una, con la reseña y noticia de todo lo más importante relativo a la capital del Principado, ed. de gran lujo adornada con preciosas láminas« .

L’obra ens ofereix tota una sèrie de dades i anècdotes antigues (no sempre documentades històricament), que no és possible trobar enlloc més, tret d’Històries i llegendes de Barcelona, de Joan Amades.
Si la voleu consultar, Google ens n’ofereix la versió digitalitzada dels dos volums, en l’edició original de Salvador Manero de 1865, amb la possibilitat de fer cerques sobre tot el text. Cliqueu els enllaços següents per accedir a cadascun dels dos volums.
 
Víctor Balaguer és també l’autor del projecte de nomenclatura per als carrers de l’Eixample de Barcelona, amb noms dedicats als territoris de la Corona d’Aragó (Aragó, València, Mallorca, Rosselló, Còrsega, Sardenya, Sicília, Nàpols…), a les institucions catalanes (les Corts Catalanes, la Diputació, el Consell de Cent) o a personatges històrics importants (Pau Claris, Roger de Llúria, Roger de Flor…), que va ser adoptat en bona part, però amb modificacions i canvis de localització que en van trencar la lògica urbana (per exemple, els carrers amb els noms dels territoris van acabar separats en dos blocs). Posteriorment, durant la dictadura, alguns d’aquests noms van ser alterats, i no es van recuperar fins a la democràcia. Alguns, però, perdent el seu sentit inicial, com el Carrer del Compromís de Casp, que s’ha mantingut com a carrer de Casp.

Publicat per Enric H. March 

 

[Font: enarchenhologos.blogspot.com]


Mon oncle Joaquín Segura Hernández (1895-1979), militant socialiste d’Elche (Espagne), baptisa ainsi ses enfants: Jaures, Liebknecht, Hilario, Matteotti, Fraternidad, Estrella, Marxina, Ezequiel.

La poétesse uruguayenne Idea Vilariño (1920-2009) était la fille de Leandro Vilariño (1892-1944), anarchiste et poète. Ses frères s’appelaient Numen (1929-2017), Poema, Azul et Alma.

Le poète surréaliste Benjamin Péret (1899-1959) a eu un fils avec la cantatrice brésilienne Elsie Houston. Il s’appelait Geyser et est né le 31 août 1931 à Rio de Janeiro.

André Breton et Jacqueline Lamba ont eu une fille Aube qui est née le 20 décembre 1935.

Échos d’histoire. Des prénoms peu catholiques.

“Parmi les anarchistes rencontrés ou évoqués par l’historien américain Paul Avrich dans les années 1970, nombreux sont celles et ceux qui portent de jolis prénoms : Anarchia, Ateo, Athos, Ferrer, Freethought (libre pensée), Hyperion, Ideale, Thoreau, Liber et Liberto et Liberty, Lucifer, Marx, Proudhon, Radium, Revolte, Ribelle, Spartaco, Voltaire et Voltairine, la seule un peu connue.

Le militant anarchiste italien Onofrio Gilioli, établi à Fontenay-sous-Bois, avait quant à lui neuf enfants : Rivoluzio (1903-1937), Libero (1905-1927), Siberia (1908-2005), Equo (Egal, 1910-1997), Scintilla (Etincelle, 1912-2004), Protesta (1916-2006), Sovverte (Subversive, 1920-2004), Ribelle (1923-en vie) et Feconda Vendetta (Vengeance féconde, 1926-2008).

Quant au cousin de Louis Bertoni, Mosè, il quitta la Suisse pour fonder une colonie libertaire au Paraguay, avec semble-t-il ses treize enfants, aux noms patriotiques ou militants : Reto Divicone (selon Divico, chef helvète vaincu par Jules César), Arnold da Winkelried, Werner Stauffacher, Walter Fürst (les « trois Suisses » qui auraient fondé la Confédération en 1291 ou en 1307), Guillermo Tell, Vera Zassulich, Sofia Perovskaja, Elvezia Libera (Libre Helvétie), Linneo (Linné), Aristotele…

L’état civil français peut être frileux. Lorsqu’en 1884 Paule Mink et Maxime Negro voulurent prénommer leur fils Lucifer Blanqui Vercingétorix, sans d’ailleurs le déclarer, ils furent sérieusement tancés par le tribunal civil de Montpellier, qui attribua à l’enfant le prénom de son père et condamna ce dernier aux dépens.

D’autres communes semblent plus ouvertes. Aimé Auguste Barthelemi Charpentier eut trois fils à Paris, tous trois militants anarchistes : Spartacus en 1892, Cyvoct Auguste en 1894 (en l’honneur de Cyvoct), Vindex en 1897, figurant sous ces prénoms à l’état civil. La fille de Jean Baptiste Martenot, Vengeance, est née à Dijon en 1891 et morte à Madagascar en 1973 sous son même prénom. À Vienne (Isère) en 1889, Victor Fages aurait prénommé son fils Spies en l’honneur d’un des martyrs de Chicago de 1887.

Les prénoms commémoratifs peuvent être guerriers, Napoléon ou Vercingétorix ou Joffre, parfois simplement connotés : je me souviens d’une rencontre au CIRA de deux visiteurs nés dans les années 1940, Joseph et Benito… Mais Ferrer Lallemand est né trois ans après l’exécution de Francisco Ferrer, et il y aurait eu une trentaine de garçons nés en France entre 1910 et 1912 à porter ce prénom.

C’est la République qui inspire le plus souvent les parents anticléricaux : on trouve dans le Maitron une vingtaine de Voltaire, une douzaine de Danton, deux Robespierre. Et le Dictionnaire international des militants anarchistes raconte que « Pedro Beltran Wells, dont le véritable nom était Auguste Maximilien Robespierre Audoui, avait appelé son fils Auguste, Voltaire, Platon Audoui et ses trois filles Violette Louise Michel, Aurore et Harmonie ». Le calendrier offre des prénoms chantants : le Maitron connaît une dizaine de Germinal, six Floréal, ainsi que Louis, Marceau, Albert, Fructidor Volat, Albert Messidor Crudenaire, Noël, Prairial, Ferdinand Ducastel (qui avait probablement un frère, Noël Républicain). Pas de prêtres, mais des réjouissances : le fils de Lavalette, né à Genève en 1873, fut « baptisé » au vin blanc, au Temple-Unique, du nom de Louis-Michel, en hommage évidemment à Louise Michel ; et on aurait vu Marguerite Tinayre présider la même année « la cérémonie d’un baptême civil et donner aux nouveau-nés les noms de Danton, de Millière et de Flourens ».

On ne rigole pas toujours avec le calendrier. En 1936, André Prudhommeaux découvre que les mairies détiennent des registres des prénoms autorisés et que « la loi vient même de restreindre notablement le champ des fantaisies individuelles » : pas de prénoms à consonance étrangère, ni de noms de fleurs ou tirés de l’histoire, révolutionnaire ou pas ; « les dérogations admises durant la dernière guerre en faveur de braves imbéciles qui désiraient appeler leur fils Joffre ou leur fille Artillerie-Baïonnette-Victoire ont été abolies par un retour complet à la loi du 1er avril 1803 ». Il s’amuse à citer, dans un article de la petite revue Simplement (« Le monopole des prénoms », n° 31, mai-juin 1936), quelques dizaines de noms absurdes et imprononçables. « Le droit d’ignorer l’État n’existant pas, tout nouveau-né doit être présenté à l’état civil, qui l’enregistre et l’affuble d’un nom, d’une nationalité, d’une famille, à peu près comme on marque les veaux ou les moutons des initiales de leur propriétaire. » Deux ans plus tard, Dori et André pourront quand même appeler leur fille Jenny, peut-être grâce à une mère suisse.

En Espagne, les prénoms républicains ou progressistes (Lénine, Trotsky, Durruti, Libertad…) ou encore catalans fleurissent dans les années trente. Déjà le 26 février 1939, un décret oblige les parents à changer l’état civil de leurs enfants dans les registres, sous peine de leur voir attribuer le nom du saint de leur jour de naissance. C’est la victoire de l’imaginaire national catholique. Les enfants d’Espagnols nés en France prennent leur revanche, ils s’appellent Ideal, Frater, Liberto, Everest, Myrtille ou Amapola, joli coquelicot.

D’autres font d’habiles détournements : les sœurs italiennes Ana et Dina apprirent sur le tard que l’on aurait voulu les prénommer Anarchia et Dinamite… Qui dit mieux ?

P.S. du 26 novembre : Les deux fils d’Auguste Gauvin s’appelaient Platon Démosthène et Lucrèce.”

(Le Maitron. Dictionnaire biographique. Mouvement ouvrier. Mouvement social)

[Source : http://www.lesvraisvoyageurs.com]

Algunas normas llevan el apellido de su impulsor como si los demás hubieran cedido ante él para no discutir

La ministra Isabel Celaá en el programa de El Pais 'La ministra responde'.

La ministra Isabel Celaá en el programa de El País ‘La ministra responde’.

Casi nadie sabe a quiénes se deben el Código Civil o la Ley de Enjuiciamiento Criminal. Eso sólo lo manejan los especialistas, y si acaso ya se enterarán también los concejales que decidan otorgar a tan insignes legisladores la denominación de alguna calle.

Otras leyes, en cambio, reciben en los medios informativos un nombre de persona, como si el texto hubiese salido adelante por la obstinación de alguien a quien los demás hubieran dejado por imposible para no discutir, y así vivir más años.

Tal vez haya ocurrido eso alguna vez; no sé, quizás con la ley Corcuera (1992), que tuvo dos nombres: el formado con el apellido del ministro socialista y el constituido por la expresión “de la patada en la puerta”, porque permitía que la policía entrara en los domicilios sospechosos con cierto relajo de los requisitos; licencia que más tarde sería echada abajo (como la puerta) por el Tribunal Constitucional.

En los años ochenta, el ultraderechista Blas Piñar quitaba importancia a ser el único diputado de su partido: “Dios y yo”, proclamó, “mayoría absoluta”. Pues eso: que algunas leyes parecen aprobadas por la mayoría absoluta de su promotor.

Bueno, en el caso concreto de la estadounidense ley Helms-Burton eran dos. Entre el republicano Jesse Helms y el demócrata Dan Burton impulsaron en 1996 el endurecimiento del embargo a Cuba, que Donald Trump se encargaría de reforzar mucho tiempo después por si acaso se le escapaba algún tomate.

Pero debemos distinguir tres tipos de leyes con apellidos.

En primer lugar, las de impulsores políticos; como el decreto Boyer (1985, sobre alquileres), la ley Borrell (1994, sobre lo mismo), la ley Sinde (2011, sobre pirateo en la Red), los presupuestos de Montoro (2018, todavía en vigor), la ley Wert (2012) y la ley Celaá (2020; estas dos últimas sobre enseñanza). Por lo común, la misma presencia del nombre constituye ya una acusación contra el autor: “Esta es la ley que hizo Celaá, no se olviden”. Y los otros responderán: “Pues anda, que la que hizo Wert…”.

Parece ser que hace falta un nombre expiatorio.

En otros casos, sin embargo, los apellidos se deben a individuos que, a partir de una justa reivindicación propia, inspiraron una regulación general. Ahí sigue la ley Bosman, el cambio que condujo a la libre contratación de deportistas comunitarios en los países de la Unión Europea, gracias al contencioso promovido por el futbolista belga Jean Marc Bosman (1995). También se incluye en ese capítulo la ley Rodhes, aprobada este año y denominada así en homenaje al simpático pianista que lucha frente al maltrato y los abusos contra niños; y destinada a impedirlos.

En el tercer grupo encontramos las leyes de la ciencia. Por ejemplo, las leyes de Newton (1678, sobre el movimiento), las leyes de Mendel (1865, sobre la herencia genética) o la ley de Boyle-Mariotte (1662, sobre el volumen y la presión de los gases).

Éstas las aprendíamos en el colegio, donde también imperaba otra famosa ley, aplicable cuando una pelota pasaba por encima de las tapias que delimitaban del patio de recreo. Se llamaba la ley de la botella: “el que la tira va a por ella”.

En el Parlamento, en cambio, predomina una ley muy distinta, que se aplica cuando cada uno elige para sí lo amplio y otorga al otro lo angosto: La famosa ley del embudo, que ahora mismo permite ver con lo ancho la falta de consenso de la ley Wert; y con lo estrecho, la falta de consenso de la ley Celaá. Y viceversa.

Neuf mois c’est long quand on trépigne d’impatience de découvrir l’être tant attendu qu’on a conçu dans l’amour (et beaucoup de sexe quand même). Alors, futurs parents, mettez à profit ce laps de temps pour trouver un prénom qui ne s’apparente pas à une maladie handicapante. Si c’est trop tard, voici un petit guide de survie pour ceux qui portent…

passeport alya Pologne Jewpop

UN PRÉNOM QUI FLEURE BON LE SHTETL EN 1941

Shtetl enfants Jewpop

Tu t’appelles : Yankel, Faigel, Leib, Herschel, Harel, Breindel, Mirka, Minah, Reysal

La phrase que tu entendras le plus après t’être présenté : « Et en deuxième prénom t’as quoi ? »

Avantage : donnez-moi un j, un q, un k, un w, un x, un y, un z. Si la vie était un Scrabble™, tu as tiré les bonnes lettres. Bien placé, à chaque fois que tu dis ton prénom, t’engranges 60 points.

Inconvénient : tu en auras tellement marre de corriger la prononciation de ton prénom que tu lâcheras l’affaire assez vite. Résultat, tes collègues de bureau t’appelleront vite « Hey toi », « copain », « ami de moi », « machin » ou « machinovitz » (oui sympa, certains garderont la connotation Europe de l’Est).

UN PRÉNOM D’HÉRITIER DES EWING, CARRINGTON, ABBOTT

Beverly Hills prénoms Jewpop

Tu t’appelles : Brenda, Shanon, Kelly, Pamela, Warren, Ross, Dylan, Tiffany, Kimberley, Cindy

La phrase que tu entendras le plus après t’être présenté : on ne te dit rien, en règle générale, on fredonne 3 tons au dessus le générique de « Beverly Hills 90210 ».

Avantage : si tu veux participer aux « Anges de la téléréalité », t’auras pas besoin de te trouver un pseudo.

Inconvénient : on utilisera – à tort – la prédisposition de ta mère pour les séries américaines (oui parce que sur ce coup là, ton père n’a pas eu son mot à dire) pour te cataloguer dans la catégorie « Plouc de la classe moyenne ». Il faudra mettre les bouchées doubles pour y arriver. ENA, Centrale, École des mines : j’ai trouvé aucune ancienne élève du nom de Donna ou Whitney.

UN PRÉNOM QUI ÉTAIT À LA MODE EN ALGÉRIE EN 1952 

Alger Jewpop

Tu t’appelles : Émile, Armand, Augustin, Charles, Lazare ou encore Salomon, Mardoché, Binasse

La phrase que tu entendras le plus après t’être présenté : « Votre prénom, pas celui de votre grand-père », « Ben alors on a fait quoi comme grosse bêtise pour être puni à ce point ? »

Avantage : sur un malentendu, tu peux recevoir la carte senior +  pour les transports, les musées et les cinémas. Ta grand-mère, qui a menacé de s’ouvrir les veines le jour de ta brit milah si on ne te ‘nommait’ pas comme son défunt Tsadik de père, te regarde avec amour et te gâte comme aucun de tes frères et sœurs.

Inconvénient : quand tu chines sur Tinder, tu es obligé d’envoyer la photocopie de ta carte d’identité car la meuf est catégorique, elle ne veut pas « un mec de plus de 40 ans ». Si par malheur, cette dernière appartient à la catégorie précédente, en relisant votre historique de conversation le lendemain matin (Edmond, Shannon, Edmond, Shannon, Shannon, Edmond), tu te sens un peu comme Michel Fourniret dans sa camionnette blanche.

UN PRÉNOM COMPOSÉ QUI EN DIT LONG SUR L’ENTENTE DE TES PARENTS AU MOMENT DE TA NAISSANCE

Saints rabbin Jewpop

Tu t’appelles : Pierre-Elie, Jean-Abraham, Marc-David, Hanna-Rose, Lea-Lily, Max-Elie

La phrase que tu entendras le plus après t’être présenté : « Oulala c’est compliqué tout ça. Vous n’avez pas une petite tendance à l’indécision vous ? »

Avantage : en trouvant cet entre-deux, Yalta bâtard, tes parents (mère séfarade, père non-juif) ont chacun l’impression d’avoir gagné la partie. Ton acte de naissance a la saveur d’un armistice. La seule victime c’est toi et tu t’en fous. De toute façon avec un nom pareil, t’as toutes les chances d’être canonisé.

Inconvénient : entre ceux qui ne disent que le premier prénom pour gagner du temps, ta mère qui a choisi de ne t’appeler que par le deuxième, tes potes qui ont opté pour tes initiales, tu ne sais plus qui tu es. Résultat, après une anodine partie de Monopoly™ où tu as tout perdu pour récupérer l’avenue Henri-Martin, t’as fait un burn-out. Là, tu te reposes dans une clinique où tu as décidé de te faire appeler « Vent du Nord ». Ta mère vient régulièrement te rendre visite pour te dire que « Vent d’Afrique du Nord » c’est mieux.

The SefWoman

Ma philosophie se situe entre « À Kippour tout le monde pardonne, sauf moi » (Raymond Bettoun) et « Dieu n’existe pas, mais nous sommes son peuple » (Woody Allen)

 

[Source : http://www.jewpop.com]

La nomination d’un enfant juif est un moment spirituel profond. Les Sages disent que la nomination d’un bébé est une déclaration de son caractère, de ses particularités, et son chemin dans la vie.
 
Le Talmud nous dit que les parents reçoivent un soixantième de prophétie quand ils choisissent un prénom. Un ange vient aux parents et chuchote le nom juif que le nouveau bébé va incarner.
 

Prénoms hébreux

Écrit par Ariel Melles 
Pourtant, cela ne semble pas toujours à aider les parents
Alors, comment pouvons-nous choisir un nom ? Et pourquoi le nom du père n’est traditionnellement pas donné à un fils – par exemple Jacob Cohen Jr. , Isaac Levy II ? Est-ce qu’un garçon peut porter le nom d’une femme de sa famille ? Le prénom peut-il être annoncé avant la Brit mila ?
Les juifs ashkénazes ont la coutume de nommer un enfant d’un parent qui est décédé. Cela permet de maintenir le nom et la mémoire vivante, et d’une manière métaphysique de créer une forme une liaison entre l’âme de l’enfant et celle du parent décédé. C’est un grand honneur pour le défunt, parce que son âme peut atteindre une importante altitude sur la base des bonnes actions de l’enfant. L’enfant, quant à lui, peut être inspiré par les qualités du défunt.
Que faire si vous souhaitez utiliser le nom d’un parent décédé, mais qu’un autre parent vivant a le même nom ? Dans ce cas, si le parent vivant est étroitement liée à l’enfant – parent, grand-parent , frère ou sœur – vous ne devez pas utiliser le nom. Sinon, c’est correct.
Les Juifs séfarades nomment les enfants après les parents qui sont encore vivants. Cela existe dans le Talmud: quand l’enfant de rabbi Nathan est né, il a été nommé Nathan.
Certains choisissent habituellement un nom basé sur la coïncidence juive de la fête à la naissance. Par exemple, un bébé né à Pourim peut s’appeler Esther ou Mordechai. Une fille née le jour de Chavouot peut être nommé Ruth, et un enfant né à Ticha Be Av, le jour de deuil juif, peut être nommé Menachem ou Nechamah.
De même, les noms sont parfois choisis à partir de la portion de la Torah correspondant à la semaine de la naissance. Beaucoup de noms et d’événements sont mentionnés dans chaque partie de la Torah, offrant un lien spirituel entre le bébé et une figure biblique particulière.
En hébreu, le nom n’est pas seulement un conglomérat de lettres. Le nom indique la caractéristique essentielle de l’enfant. Le Midrash nous dit que le premier homme, Adam, a regardé dans l’essence de toute créature et l’a nommé en conséquence. L’âne, par exemple, se caractérise par le travail physique et le transport de charges lourdes. Donc, en hébreu, l’âne est nommé Hamor – de la même racine que homer, ce qui signifie le matérialisme.
La même idée s’applique aux noms de personnes. Par exemple, Leah a nommé son quatrième fils Juda (en hébreu, Yehouda). Cela vient de la même racine que le mot « merci ». Les lettres peuvent également être réorganisés pour épeler le saint Nom de Dieu. La signification est que Léah voulait exprimer ses « grâce à Dieu » (Genèse 29:35 ).
Il est important de choisir un nom qui aura un effet positif, car à chaque fois qu’il est utilisé la personne se remémore son sens (Midrash Tanchuma – Ha’azinu 7). La personne qui est appelée Juda se souvient de la gratitude que nous devons avoir envers Dieu.
Esther, l’héroïne de l’histoire de Pourim, est un nom qui vient du mot « masqué ». Esther été connue pour être une très belle femme (elle a été choisie pour être la reine), mais peu importe ses apparences extérieures, ses qualités internes cachées étaient encore plus belles.
Un autre exemple est le nom populaire « Ari », en hébreu, lion. Dans la littérature juive, le lion est le symbole d’un fonceur, de quelqu’un qui, en voyant une possible mitzva, s’empresse de la faire.
Bien sûr, il y a de mauvais noms. Vous ne voudrez pas choisir le nom de « Nimrod », car le nom signifie « rébellion ». Et dans les temps bibliques, Nimrod jeta Abraham dans une fournaise ardente comme un acte de rébellion contre Dieu.
Si vous souhaitez nommer un homme après une femme, vous devriez essayer de garder le plus grand nombre des lettres du nom que possible. Par exemple, Dina pourrait être interchangeable avec Dan, ou Bracha avec Baruch.
C’est une bonne idée de donner à un enfant un nom hébreu qui peut être utilisé également en anglais – par exemple Miriam, David, Sarah, Noah, Rachel. De cette façon, l’enfant pour l’utiliser comme une couverture importante contre l’assimilation. Le Midrach (Bamidbar Raba 20:21) dit que le peuple juif a été racheté d’Égypte en partie grâce au mérite d’avoir gardé leurs noms juifs.
Contrairement à la croyance populaire, il n’est pas interdit d’annoncer le nom d’un bébé avant ses 8 jours. Dans un sens métaphysique, cependant, l’enfant ne « reçoit » son nom que le jour de la brit mila.
 
[Source : http://www.jssnews.com]

« O feito de que a lingua estea a circular nestes espazos é un estímulo para as novas xeracións », recalcou o presidente da RAG, Víctor Fernández Freixanes.

Constelación de Saxitario. SCOTT ROY ATWOOD - Arquivo

Constelación de Saxitario

A Real Academia Galega (RAG) presentou a proposta normalizada e oficial dos nomes das constelacións en galego, nun acto celebrado na Casa das Ciencias da Coruña. Trátase dunha iniciativa que busca reivindicar o « uso común en todos os ámbitos » deste idioma.

Así o expuxo o presidente da RAG, Víctor F. Freixanes, nun acto que contou tamén coa presenza do coordinador do Seminario de Terminoloxía da institución, o académico Manuel González.

Tamén asistiron, entre outros, Óscar Sánchez Martín Pawley, da Agrupación Astronómica Coruñesa Io –entidade que colaborou na realización da listaxe–, que reivindicou, na súa intervención, o valor da astronomía.

« O feito de que a lingua estea a circular nestes espazos é un estímulo para as novas xeracións », recalcou, á súa vez Freixanes. Mentres, o responsable do Seminario de Terminoloxía da RAG explicou que o traballo busca resolver as « diverxencias » que había sobre estes nomes.

Así defendeu que a transmisión do coñecemento especializado « debe ter unha normalización lingüística uniforme para todos os usuarios », sinalou sobre o traballo realizado respecto da denominación en galego dos nomes de 88 constelacións.

 

[Imaxe: SCOTT ROY ATWOOD – fonte: http://www.galiciaconfidencial.com]

A Real Academia Galega dá un paso máis na mellora do vocabulario técnico da astronomía coa aprobación dunha proposta normalizada e oficial dos nomes das oitenta e oito constelacións recoñecidas pola Unión Astronómica Internacional. A listaxe, dispoñible nesta ligazón, é froito da colaboración entre o Seminario de Terminoloxía e o equipo composto por Salvador Bará, profesor da área de Óptica da Universidade de Santiago de Compostela; Martin Pawley, da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío; e o físico Dosi Veiga, impulsor de Ceos Galegos. O presidente da Academia, Víctor F. Freixanes, o coordinador do Seminario de Terminoloxía, o académico Manuel González; e o director de Cultura do Concello da Coruña, Rómulo Sanjurjo, presentaron hoxe o resultado deste traballo na Casa das Ciencias nun acto que concluíu ollando a recreación do ceo do planetario con Martin Pawley como guía.


Pola esquerda, Martin Pawley, Manuel González, Víctor F. Freixanes, Rómulo Sanjurjo e Marcos Pérez Maldonado

« Esta iniciativa paréceme importante polo que significa de seguir a profundar nos traballos que a RAG realiza a prol da incorporación da lingua galega ao ámbito científico, mesmo colaborando con especialistas e institucións que achegan os seus coñecementos, e aos que agradecemos especialmente o seu traballo », valorou Víctor F. Freixanes. « A lingua é un patrimonio que enriquecemos entre todos, cadaquén dende a súa especialización », salientou.

A humanidade comezou a nomear os grupos de estrelas hai moitos séculos co propósito de se orientar ollando o ceo. Ptolomeo describiu no século II a. C. no tratado Hè megalè syntaxis un total de 48. Doce delas son as zodiacais, que figuran entre as máis coñecidas: Augadeiro, Carneiro, Cangrexo, Capricornio, Xemelgos, LeónBalanza, Peixes, Arqueiro ou Seteiro, Escorpión, Touro Virxe. Entre as outras 36 abondan as que levan nomes de seres mitolóxicos como Perseo, Andrómeda, Hércules, Orión, Dragón ou Boieiro; e doutros animais (Lobo, Lebre, Serpe…) cuxas siluetas tamén serían evocadas pola unión das estrelas que as compoñen mediante liñas imaxinarias.

As designadas con nomes de animais exóticos, como Grou, Tucano, Peixe Voador, Camaleón ou Dourado, constitúen outro grupo de constelacións identificadas na súa maior parte no século XVI por navegantes. No século XVIII, o astrónomo francés Nicolas Louis de Lacaille albiscou as 14 últimas constelacións, para as que escolleu nomes de instrumentos científicos como Escuadro, Telescopio, Microscopio, Octante ou Retículo. A delimitación definitiva foi realizada fundamentalmente polo belga Eugène Joseph Delporte e aprobada pola Unión Astronómica Internacional en 1930. A relación de nomes das constelacións aprobada pola Real Academia Galega inclúe xunto a cada forma galega o seu equivalente latino, o empregado a nivel internacional pola comunidade científica, e a abreviatura correspondente.

« Un avance cara á normalización no ámbito da astronomía »
Manuel González salienta tamén o valor normalizador deste traballo. Desde que a delimitación definitiva das constelacións foi aprobada pola Unión Astronómica Internacional bebendo dos nomes latinos —explica—, son moitas as linguas que incorporaron unha versión propia ao seu vocabulario técnico. « Para o galego existían, desde hai certo tempo, distintas propostas, pero careciamos dunha normalizada e oficial. E iso é o que ofrecemos agora, despois dun traballo rigoroso de todas as partes », indica o coordinador do Seminario de Terminoloxía.

Salvador Bará, Martin Pawley e Dosi Veiga presentaron unha proposta global cos oitenta e oito nomes á Real Academia Galega, que estudou a través do Seminario de Terminoloxía denominación por denominación. « A maioría dos nomes foron ratificados tal como figuraban na proposta. Só nuns poucos casos foron modificados segundo o criterio da RAG. O resultado final foi consensuado e aceptado por todos os participantes no traballo, e consideramos que constitúe un avance de cara á normalización e estandarización terminolóxica galega do ámbito da astronomía », conclúe Manuel González.

« Tratamos de consolidar unha listaxe de nomes para as constelacións claramente asociados tanto á súa orixe etimolóxica como ao debuxo que definen no ceo », detalla Martin Pawley, que incide igualmente no valor normalizador de traballos coma este. « É fundamental a normalización do uso do galego na comunicación e na divulgación da ciencia », considera. O léxico das constelacións súmase á revisión das entradas do dicionario en liña da RAG relacionadas coa astronomía realizada en 2017, contando tamén coa colaboración de Salvador Bará e Martin Pawley; e a outras actualizacións como a do vocabulario matemático ou dos nomes dos elementos químicos, desenvolvidas igualmente con expertos nestes eidos científicos.

Os nomes das constelacións

Nome galego Abrev. Nome latino
Andrómeda And Andromeda
Máquina Pneumática Ant Antlia
Ave do Paraíso Aps Apus
Augadeiro Aqr Aquarius
Aguia ~ Aiga Aql Aquila
Altar Ara Ara
Carneiro Ari Aries
Auriga Aur Auriga
Boieiro Boo Bootes
Cicel Cae Caelum
Xirafa Cam Camelopardalis
Cangrexo Cnc Cancer
Cans de Caza CVn Canes Venatici
Can Maior CMa Canis Maior
Can Menor CMi Canis Minor
Capricornio Cap Capricornus
Quilla Car Carina
Casiopea Cas Cassiopeia
Centauro Cen Centaurus
Cefeo Cep Cepheus
Balea Cet Cetus
Camaleón Cha Chamaeleon
Compás de Debuxo Cir Circinus
Pomba Col Columba
Cabeleira de Berenice Com Coma Berenices
Coroa Austral CrA Corona Australis
Coroa Boreal CrB Corona Borealis
Corvo Crv Corvus
Copa Crt Crater
Cruz do Sur Cru Crux
Cisne Cyg Cygnus
Golfiño Del Delphinus
Dourado Dor Dorado
Dragón Dra Draco
Cabaliño Equ Equuleus
Erídano Eri Eridanus
Forno For Fornax
Xemelgos Gem Gemini
Grou Gru Grus
Hércules Her Hercules
Reloxo Hor Horologium
Hidra Hya Hydra
Hidra Austral Hyi Hydrus
Indio Ind Indus
Lagarto Lac Lacerta
León Leo Leo
León Menor LMi Leo Minor
Lebre Lep Lepus
Balanza Lib Libra
Lobo Lup Lupus
Lince Lyn Lynx
Lira Lyr Lyra
Monte da Mesa Men Mensa
Microscopio Mic Microscopium
Unicornio Mon Monoceros
Mosca Mus Musca
Escuadro Nor Norma
Octante Oct Octans
Serpentario ~ Ofiuco Oph Ophiuchus
Orión Ori Orion
Pavón Pav Pavo
Pegaso Peg Pegasus
Perseo Per Perseus
Ave Fénix Phe Phoenix
Cabalete de Pintor Pic Pictor
Peixes Psc Pisces
Peixe Austral PsA Piscis Austrinus
Popa Pup Puppis
Compás Pyx Pyxis
Retículo Ret Reticulum
Frecha ~ Seta Sge Sagitta
Arqueiro ~ Seteiro Sgr Sagittarius
Escorpión Sco Scorpius
Escultor Scl Sculptor
Escudo Sct Scutum
Serpe Ser Serpens
Sextante Sex Sextans
Touro Tau Taurus
Telescopio Tel Telescopium
Triángulo Tri Triangulum
Triángulo Austral TrA Triangulum Australe
Tucano Tuc Tucana
Osa Maior UMa Ursa Maior
Osa Menor UMi Ursa Minor
Velame Vel Vela
Virxe Vir Virgo
Peixe Voador Vol Volans
Raposiña Vul Vulpecula

 

[Fonte: http://www.academia.gal]

A xornada de onomástica da RAG analizou o emprego da lingua por marcas e produtos

Elena Ferro, zoqueira de Merza (Vila de Cruces)

Elena Ferro, zoqueira de Merza

 

Os nomes comerciais en galego supoñen un importante elemento que contribúe á normalización da lingua, pero, máis alá desa característica, tamén teñen un valor de seu no mercado. É unha das cuestións que se puxeron sobre a mesa na quinta edición das xornadas de onomástica que organiza a Real Academia Galega, e que nesta ocasión estivo centrada nesas denominacións de marca. Adegas de viño, produtos de artesanía de calidade e outros eidos empresariais foron algúns dos exemplos das sesións, que tiveron que suspender a súa celebración no Museo de Pontevedra e trasladarse ao eido telemático por mor da pandemia.

Ana Boullón, coordinadora do encontro xunto con Luz Méndez, explicou que na paisaxe lingüística as denominacións comerciais son omnipresentes. «Significan, de feito, a maior parte da rotulación, fóra dos nomes das rúas e das pintadas. Pero malia a súa importante presenza, ata o momento apenas foron estudados na nosa contorna dende a onomástica», detallou. É a «onomástica comercial» sobre a que reflexionou na súa intervención o académico Antón Santamarina.

Benigno Fernández Salgado analizou a presenza das marcas galegas na Rede e atopou unha abafante maioría do emprego do castelán. «Censurable é o monolingüismo en español de empresas galegas con facturacións importantes que evitan o galego nas súas comunicacións e promoción en Internet», sinalou. Pola súa banda, as deseñadoras Irene García e Raquel Boo cren que malia esa reticencia das empresas ao galego, cada vez son máis as firmas que se decatan de que «a lingua e a orixe constitúen un valor de marca en si mesmo». Unha reflexión ratificada por Raquel Rodríguez Parada, quen entrevistou a un cento de adegueiros e colleiteiros da denominación do Ribeiro, onde o galego é maioría nos nomes comerciais, «unha boa carta de presentación para vender os seus produtos». Algo semellante ocorre cos zocos da artesá Elena Ferro, quen non só puxo de moda este calzado tradicional, senón que bautiza cada modelo con nomes de aldeas ou parroquias: «Así defendemos os zocos, a nosa cultura e a nosa lingua».

 

[Fonte: http://www.lavozdegalicia.es]

 

O Museo de Pontevedra acolle as V Xornadas de Onomástica da Real Academia Galega, o vindeiro 7 de novembro.
elenaferro

Elena Ferro participará nas Xornadas de Onomástica.

Un encontro organizado entre a RAG, a Deputación de Pontevedra e o museo, na que se busca afondar no nome das marcas comerciais na Galiza. Para iso, baixo a coordinación das académicas Ana Boullón e Luz Méndez, expresaranse voces da filoloxía, da dinamización lingüística e da creación de marcas, como a artesá Elena Ferro.

evento será presencial e tamén se difundirá en liña a través de Zoom. As inscricións recíbense no correo da academia (publicacions@academia.gal) até o domingo 1 de novembro.

A busca dun nome que resulte distintivo ou atractivo comercialmente adoita abordarse empregando diversos procedementos. “Un dos máis recorridos é o do apelido da persoa que fundou a empresa, pero tamén se acode a procedementos máis imaxinativos e evocadores”, apunta Ana Boullón.

É o caso, por exemplo, de EFerro, a empresa de zocos de Vila de Cruces fundada por Elena Ferro, que nomea os seus modelos con topónimos galegos como San Cosme de Nete.

A xornada arrincará cun relatorio sobre a denominación da disciplina dedicada ao estudo dos nomes das marcas a cargo do coordinador do Seminario de Onomástica, o académico Antón Santamarina, e outro sobre o valor dos nomes para as marcas, as empresas e os dominios en Internet do profesor da Universidade de Vigo Benigno Fernández Salgado.

A continuación, a profesora da Universidade de Santiago de Compostela María Álvarez de la Granja falará dos recursos lingüísticos das marcas comerciais e a profesora Sara Míguez referirase á relación das marcas coa paisaxe lingüística dende o caso de Redondela.

Deseguido, o presidente da RAG, Víctor F. Freixanes, trazará unha viaxe pola historia a través das cabeceiras galegas. A sesión da mañá concluirá cunha achega sobre os nomes das adegas e dos produtos da denominación de orixe do Ribeiro a cargo de Raquel Pérez Tizón.

[Fonte: http://www.nosdiario.gal]

Investigadores resaltan la importancia de restablecer los nombres indígenas a las plantas y animales, que fueron nombrados científicamente por términos ajenos a su denominación de origen nativa. Con esta propuesta, se busca superar una herencia del colonialismo.

Un estudio de la revista Communications Biology señala que es necesario restablecer los nombres indígenas en plantas y animales dentro del sistema de nombres científicos para superar una herencia del colonialismo.

La importancia de esta propuesta radica en que las expresiones nativas transmiten un conocimiento profundo relacionado con la forma, los usos, la distribución y la ecología.

Len Gillman, profesor de la Universidad Tecnológica de Auckland (Nueva Zelanda), es impulsor de la iniciativa.

Explica que los colonos europeos una vez reclamaron tierras por proclamación y, de manera similar, los científicos quitan nombres indígenas para plantas y animales e instauran denominaciones en publicaciones científicas.

« Ha llegado el momento de cambiar las reglas que rigen la denominación científica para que se puedan restaurar los nombres indígenas », manifestó.

De igual forma piensa su colega Shane Wright, quien indica que la “inclinación de nombrar organismos para honrar a los coleccionistas, patrocinadores, colegas o empleadores podría describirse como colonial”.

Según Gillman y Wright, los nombres científicos de especies como el ‘kauri’ cambiarían de Agathis australis a Agathis kauri.

De esta forma, se restauraría el nombre indígena aotearoa, término maorí con el que se identificó por años a la tierra de Nueva Zelanda.

« Los nombres encarnan la historia, un sentido de lugar y un derecho a pertenecer », adujo el investigador Gillman.

El cambio que se propone “presagiaría un paso importante en la afirmación de la contribución de los pueblos indígenas al conocimiento”, continuó señalando.

“Es hora de un nuevo orden taxonómico que refleje el respeto por el conocimiento y la comprensión de la naturaleza por parte de los pueblos indígenas de todo el mundo ».

Así enfatiza el docente de la Universidad Tecnológica de Auckland al argumentar que los nombres originarios en plantas y animales no tienen relevancia ni prioridad en los códigos taxonómicos actuales.

 

[Fotos: Minagri – fuente: http://www.servindi.org]

A etimologia nossa de cada dia

Escrito por Eduardo Affonso

Cu” vem de “culus”, que não é especificamente o ânus, mas inclui a região carnuda a ele adjacente, as nádegas. E “eco” é o mesmo de “ecologia”, “ecossistema”: o habitat, o domicílio.  Logo, cueca é, literalmente, “a casa do cu”.

“Cu”, nesse sentido de “o traseiro”, deu também origem a “recuar” (retroceder, andar para trás), “acuar” (encurralar), “cueiro” (pano que envolve o bebê da cintura para baixo) e “culatra” (o fundo do cano da arma de fogo). Lembrando que “encurralar” não tem nada a ver com o isso: deriva de “curral” (que tanto pode ser o lugar de guardar o gado quanto os carros – no caso, as bigas romanas).

Bunda” não vem do latim, mas do quimbundo “mbunda” (ou “muna”) e quer dizer bunda mesmo (e também quadris). Não tem nenhuma relação com “abundância”, que vem do latim “abundare” (“ab” = fora + “unda” = onda), ou seja o que transborda, que existe em grande quantidade, como as ondas no mar.

Nádega” é que vem do latim “natica”, mas não significa nada além de nádega mesmo.

Poupança” tem origem mais interessante, a mesma de “apalpar”: o latim “palpare”. Para saber se podia gastar, a pessoa apalpava a bolsa de moedas – daí “poupar” no sentido de “economizar”, “gastar com moderação”.

Propina” é de origem grega, formada por “pro” = a favor + “pinein” = beber. Ou seja, a boa e velha “cervejinha”, um trocado para se beber alguma coisa. (“Gorjeta” tem origem parecida: vem de “gurguis” = garganta, que também deu origem a gárgula, gargarejo, gargalo, gargalhada; gorjeta era uma propina para “molhar a garganta”). “Suborno” tem a ver com o ato de, furtivamente (“sub”), enfeitar (“ornar”) alguém, presenteando disfarçadamente.

“Corrupção” vem do latim  “corrumpere“ (destruir, estragar), que, por sua vez, deriva de “rumpere” (romper, quebrar, arrebentar).

Centrão” vem de “centro” – do latim “centrum” (a ponta seca do compasso), que, por sua vez, tinha vindo do grego “kentron” (ferrão, objeto pontiagudo”).

Supõe-se que “Chico” venha do latim “ciccus”, a membrana entre os grãos da romã”, uma coisa pequena, sem valor. Em espanhol, “chico” quer dizer “pequeno” (e, por extensão, “menino, criança”). No Brasil, “Chico” é o hipocorístico (apelido carinhoso) para Francisco – possivelmente tendo-se originado desse “cisco” no final do nome, o que nos leva de volta ao “ciccus” do latim.

Já “Rodrigues” é um patronímico (literalmente, “nome do pai”), significando “filho de Rodrigo” (assim como Fernandes é “filho de Fernando”, Gonçalves é “filho de Gonçalo” etc). Rodrigo, por sua vez, tem origem germânica – e em todos os saites de nomes de bebês (ou seja, fontes não muito confiáveis) consta que signifique “príncipe poderoso”.

Dinheiro” tem sua raiz na expressão latina “denarius nummus”, depois abreviada para “denarius” (a moeda de prata que valia dez moedas de cobre, chamadas “asses”).  “Ass”, em inglês, quer dizer “burro” (o animal e/ou a pessoa burra), mas também o traseiro, o cu – e aí voltamos ao início deste texto sem pé nem cabeça que tentou juntar coisas nada a ver umas com as outras: cueca, propina, dinheiro, bunda, Chico, Rodrigues, corrupção, cu e centrão.

Faltou a palavra “fezes”, do latim “faex” = excremento.  Mas aí era ir muito fundo no tema.

 

 

[Fonte: http://www.eduardoaffonso.com]

Os nomes comerciais identifican todo tipo de produtos, bares, restaurantes e tendas, e tamén deixan unha importante pegada na paisaxe lingüística, ata o momento pouco estudada entre os especialistas nos nomes propios da Península Ibérica. A Real Academia Galega promoverá a reflexión sobre as tendencias na denominación dos establecementos e dos produtos comerciais e sobre o seu papel na normalización lingüística na V Xornada de Onomástica Galega, que terá lugar o vindeiro 7 de novembro no Museo de Pontevedra. O programa pode descargarse nesta ligazón.

 

A RAG organiza dende 2016 as Xornadas de Onomástica Galega coa colaboración da Deputación de Pontevedra e o Museo de Pontevedra. As persoas interesadas en inscribirse na quinta edición poderán facelo ata o 1 de novembro segundo se indica no programa.

As académicas correspondentes Ana Boullón e Luz Méndez coordinan un programa que contará con voces da filoloxía e da dinamización lingüística xunto a outras do mundo empresarial e da creación de marcas. No encontro examinaranse algúns dos sectores implicados na creación de nomes comerciais, o valor das marcas galegas, as estratexias de márketing empregadas e as oportunidades pedagóxicas que ofrece este material para traballar na aula.

A busca dun nome que resulte distintivo ou atractivo comercialmente adoita abordarse empregando diversos procedementos. « Un dos máis recorridos é o do apelido da persoa que fundou a empresa, pero tamén se acode a procedementos máis imaxinativos e evocadores », apunta Ana Boullón. É o caso, por exemplo, de EFerro, a empresa de zocos de Vila de Cruces fundada por Elena Ferro, que nomea os seus modelos con topónimos galegos como San Cosme de Nete. A creadora desta firma será unha das intervenientes na mesa redonda que pechará a xornada, que contará tamén coas achegas de Xosé González Martínez, creador do Foro Enrique Peinador de empresas pola normalización da lingua e impulsor da campaña de etiquetado en galego « Con acento propio »; e Irene García e Raquel Boo, do estudio Ekinocio de deseño e comunicación, dende o que traballan na creación de marcas. Os nomes dos bares e restaurantes centrarán a primeira sesión da tarde, a cargo da profesora Celtia Rei Brandón, que exporá unha experiencia didáctica sobre o tema desenvolvida no barrio vigués de Coia.

A xornada arrincará cun relatorio sobre a denominación da disciplina dedicada ao estudo dos nomes das marcas a cargo do coordinador do Seminario de Onomástica, o académico Antón Santamarina, e outro sobre o valor dos nomes para as marcas, as empresas e os dominios en Internet do profesor da Universidade de Vigo Benigno Fernández Salgado. A continuación, a profesora da Universidade de Santiago de Compostela María Álvarez de la Granja falará dos recursos lingüísticos das marcas comerciais e a profesora Sara Míguez referirase á relación das marcas coa paisaxe lingüística dende o caso de Redondela. Deseguido, o presidente da RAG, Víctor F. Freixanes, trazará unha viaxe pola historia a través das cabeceiras galegas. A sesión da mañá concluirá cunha achega sobre os nomes das adegas e dos produtos da denominación de orixe do Ribeiro, a cargo de Raquel Rodríguez Parada.

 

[Fonte: http://www.academia.gal]