Arrebatadora, colorista e comprometida, a mexicana fai bandeira da defensa das súas raíces e das culturas e colectivos minorizados.

Escrito por CARLOS CRESPO

Un premio Grammy e seis Grammys Latinos é a abafadora carta de presentación no musical de Lila Dows. Pero de poucas artistas pódese dicir que iso case é o de menos. Filla de indíxena mexicana e pai angloamericano, Lila Downs transcende con fartura da súa irresistible personalidade, da súa poderosa vertente artística e da súa singularidade estética para converterse nunha icona fronte a inxustiza social, a defensa das causas das de mulleres en Latinoamérica, a dos pobos indíxenas, das linguas excluídas, a culturas minorizadas ou a comunidade LGTBI.

Só desde esa concepción global enténdese a esta apaixonada e apaixonante muller que, xovial e extrovertida, aténdenos desde Viena, instantes antes da súa proba de son.

­—¿De onde lle nace ese forte compromiso coas súas raíces, tamén no musical?

—Da raíz e da terra nacemos todos. A raíz é a nosa historia, por moito que algúns personaxes pretendan esquecerse dela, o cal é moi perigoso.

—¿Por que cre que son as mulleres as que máis o están pondo en valor?

—Eu creo que non é algo novo, pero agora pásannos máis o micrófono. Iso non necesariamente significa que sexamos libres aínda para expresar a verdade, pero creo que hai un diálogo maior e que a sociedade xa mira ás mozas novas con máis respecto.

—«Respecto», precisamente, a palabra que leva tatuada no seu brazo.

—Si. É algo que me inculcou a miña nai desde nena. Que che podes dedicar ao que queiras, pero sempre co respecto por diante. E desde esa visión eu confío en chegar a un lugar mellor como sociedade e como humanidade.

—Fai non moito unha artista díxome que non hai nada máis radical nin máis moderno que as músicas de raíz. ¿Está de acordo?

—Si, claro que si. De feito escóitoo nas gravacións de músicos que están nos seus vintes. A xente xa quere escoitar algo máis acústico, que soe coma se fóra en vivo. Tivemos unha gran difusión do reguetón e de todos estes xéneros que parten do Caribe e da tecnoloxía. E aínda que hai elementos nesa música que me encantan, tamén son crítica cara a eles. Volvéronse ricos e cambiou todo.

Ter éxito é o principal perigo do éxito. Pero, por outra banda, está a volverse a unha visión da música que parte só da raíz. Artistas como Manu Chao están a volver a foros pequenos e en formatos acústicos. Eu creo que a miña seguinte gravación vai ir por aí.

—Xa que cita a Manu Chao, foi toda unha sorpresa que incluíse unha versión de «Clandestino» no teu último disco.

—É que creo que temos moito en común. Esa proximidade dos pobos. El anunciou que ía facer unha serie de concertos en pobos e a min encantoume esa idea, porque eu son de pobo tamén.

Sei que é difícil para o meu equipo de produción porque eles chegan querendo facer algo como se agarda nas grandes cidades. Para min é un reto convencelos de que temos que aceptar certas condicións e ¡vámonos! Imos gozar o que ofrece un lugar de raíces: a calidade das bebidas orixinarias, da comida… Son outros sabores, porque ti estás aí co campesiño que o cultivou. E iso ten unha importancia moi grande que eu quero compartir.

—E de Galicia e da Festa do Marisco, ¿que espera?

—¡Uy! iso ten tamén que ver moito coa comida (ri). A última vez que estiven en Galicia explicáronme como se pescan os mariscos e é fascinante. Para os pobos é moi importante ter un símbolo gastronómico como pode ser o marisco, porque ao redor del xorde como un movemento social ao redor que nos apaixona. ¡Temos que protexer todo iso!

—Escoiteille dicir nunha entrevista recente que non hai que ter medo a sentir rabia ou odio. ¿Que situacións provócanlle ese tipo de emocións?

—Pois mira, eu sentín odio por xente como Trump. Pero todos temos a oportunidade de ter terapia fronte ao odio e a rabia. Se non podes pagarlle a un terapeuta, podes facela por medio da poesía, o exercicio, a danza, as artes… A miña nai sempre me dicía «o odio non é bo, non debes sentilo». Pero eu creo que esa non é o xeito de abordalo.

—¿A vostede a música sérvelle como terapia?

—A música é moi importante para min. Noto que cando deixo de cantar uns meses, algo moi perigoso pasa dentro de min e necesito unha botella para poder acougalo (ri). Entón, como teño fillos pequenos, digo «mellor voume cantar».

—A súa estética está cargada de simboloxías. ¿Que quere transmitir con ela?

—Beleza. Por medio da beleza e da estética conectámonos cos demais e o subconsciente lévanos como por un túnel… É un exercicio un pouco psicodélico, porque ás veces non es nin consciente diso, pero elixir unha determinada estética cambia a túa actitude cara a moitas cousas.

Lila Downs preséntase nun concerto gratuíto no Recinto Festa do Marisco do Grove o 9 de outubro ás 22.00 

[Fonte: http://www.lavozdegalicia.es]