Archives des articles tagués Galego
Asterix e o Grifón é a nova aventura do pequeno heroe galo, editada nun lanzamento simultáneo en dezasete linguas diferentes. O novo álbum incorpora, como é habitual, novas preocupacións que o manteñen en sintonía coa actualidade: a defensa do medio ambiente e o feminismo. 
Un fragmento de 'Astérix e o Grifón'.

Un fragmento de ‘Astérix e o Grifón’

Escrito por Manuel Xestoso

Sarmacia, ao sur da estepa rusa, é o novo destino de Astérix e, segundo explicaba un dos seus autores, Jean Yves Ferri, na presentación do novo volume da serie, o mais frío. Tamén é un lugar onde, para sorpresa do pequeno guerreiro galo, rachan algúns tópicos: as mulleres sármatas, por exemplo, son guerreiras nómades mentres que os homes viven coidando da aldea. O álbum púxose á venda este pasado xoves 21, de xeito simultáneo, en 17 países. A editorial Xerais participa deste lanzamento mundial coa versión en galego, que sae ao mercado en edición impresa e en formato electrónico.

Astérix e o Grifón é o primeiro volume da serie despois da morte do último dos autores orixinais, Albert Uderzo, falecido en marzo de 2020. É a quinta das aventuras dos galos asinada polo guionista Jean-Yves Ferri e o debuxante Didier Conrad, que até o de agora, foran asesorados por Uderzo.

“Creo que o máis destacábel das aventuras de Asterix é que sempre se manteñen fieis ao seu tempo, sempre introducen temas e personaxes de actualidade”, di Alejandro Tobar,

Alejandro Tobar, un dos tradutores da obra -xunto con Xavier Senín e Isabel Soto- confesa, porén, que non é quen de ver grandes diferenzas cos libros anteriores. “No debuxo, desde logo, eu non son capaz de detectar grandes disparidades. No guión, si que hai foros de seguidores nos que se bota de menos a figura de Uderzo”. En realidade, esa nostalxia xa abrollara en 1977, cando, despois da morte do guionista orixinal, René Goscinny, Uderzo, o debuxante, se fixo cargo tamén de escribir as historias dos álbums que seguiron.

Coma en todos os novos episodios da saga, hai algunhas novidades: “Por primeira vez se bota man dun ser ficticio como é o Grifón”, explica Tobar. “Mais creo que o máis destacábel das aventuras de Asterix é que sempre se manteñen fieis ao seu tempo, sempre introducen temas e personaxes de actualidade”.

A preocupación polo medio ambiente, as teorías da conspiración e o feminismo destacan no relato da nova aventura de Astérix, aínda que, como lembra Tobar, “xa a anterior aventura, A filla de Vercinxetórix, mostraba esa preocupación pola ruptura cos roles de xénero tradicionais. En xeral, os autores sempre están moi atentos ao que sucede no mundo para reflectilo en cada un dos álbums novos. Con aquel álbum anterior mesmo se falou dos paralelismos entre a protagonista e a activista medioambiental sueca Greta Thunberg ».

Mais existen marcas da casa que permanecen inalterábeis e que os seguidores recoñecerán inmediatamente, como os xogos tipográficos para caracterizar certas linguas ou, como lembra Tobar, « as referencias á propia actualidade francesa. Neste volume, por exemplo, fai unha aparición o polémico escritor Michel Houellebecq, e fanse alusións ao conflito que a multinacional Amazon mantén co goberno francés. Son cuestións que, cando traducimos, traballamos moito en colaboración coa propia editorial francesa, para que todo sexa intelixíbel para o lector galego”.

A primeira edición en galego de Astérix data de 1976, cando a libraría Arenas da Coruña iniciou a tradución de catro títulos da serie que contaban co valor engadido dun tradutor de luxo: Eduardo Blanco-Amor.

O longo camiño á normalización 

A primeira edición en galego de Astérix data de 1976, cando a libraría Arenas da Coruña iniciou a tradución de catro títulos da serie que contaban co valor engadido dun tradutor de luxo: Eduardo Blanco-Amor.

Porén, as edicións de Arenas cesarían en 1978 e o heroe galo non volvería a falar galego até 1992, cando un convenio entre Grijalbo (a editorial titular dos dereitos no Estado) e Galaxia permitiu que esta última editase 14 títulos até 1998.

Logo virían outros dez anos de silencio, durante os que Astérix mesmo chegou ao Parlamento de Galiza grazas a unha iniciativa do deputado do BNG Bieito Lobeira que reclamaba -seguindo o ronsel dunha recollida de sinaturas iniciada pola Mesa pola Normalización Lingüística cun importante seguimento- que se tivese en conta a demanda de pais e nais e de centros de ensino de exercer os seus dereitos lingüísticos na lectura das aventuras de Astérix.

Finalmente, en 2013, Xerais asinaba un acordo con Salvat para retomar a serie en galego. Desde entón, as novas aventuras de Astérix publícanse ao mesmo tempo que no resto do mundo: Astérix e os pictosO papiro do CésarAstérix en ItaliaA filla de Vercinxetórix e, agora, Astérix e o Grifón participaron dos lanzamentos mundiais con que se anuncian as periódicas chegadas dos personaxes galos ás librarías.

“É un factor de normalización moi importante”, apunta Tobar. “O lanzamento de cada unha das novas aventuras de Astérix é un dos acontecementos editoriais de máis relevancia no mundo, e que o galego estea presente é un sinal de que a nosa cultura posúe a vitalidade suficiente para manter o pulso da actualidade ».

 

[Imaxe: Xerais – fonte: http://www.nosdiario.gal]

Redondela lanza unha campaña a prol da lingua que fai fincapé no seu potencial comercial: « indica proximidade e calidade ».

 

“E se o pan é galego, en que lingua vai falar?”. O concello de Redondela vén de lanzar unha campaña a prol do etiquetado en lingua galega dos produtos do país. A iniciativa, que parte do Departamento de Normalización Lingüística en colaboración da Asociación de Empresarios de Redondela, está dirixido fundamentalmente ao sector das panadarías e os mercados do pan.

“A presenza do galego nos produtos comerciais non é só un acto de responsabilidade coa nosa lingua senón que é un elemento identificativo que atrae a atención do consumidor”, explican dende o consistorio, que fan fincapé nos valores de proximidade e confianza aparellados a esta escolla lingüística.

“Imaxina que na man temos dous perfumes, un etiquetado en alemán e outro en francés, cal sería a priori a opción a escoller? Se tiveramos diante unha pizzeria con rótulos en sueco e outra en italiano, cal sería a priori a opción a escoller?”, inquiren, antes de apuntar: “pois o mesmo sucede se diante nosa temos que escoller entre produtos de horta e mar que estean en galego ou estean noutro idioma; e así na rotulación dos comercios, na publicidade, no etiquetado…”.

A campaña, apuntan dende a organización repartirá carteis e bolsas cos establecementos colaboradores. Un dos formatos das bolsas é para o pan e por iso as panadarías teñen un protagonismo nesta campaña. “Ao igual que o pan é un alimento que non pode faltar nunha mesa galega á hora de xantar e ao igual que miramos porque sexa un bo pan que ofreza sabor, o mesmo temos que pensar co idioma galego como esa marca que reforce a imaxe de calidade e proximidade do produto. Non é o pan chegado a quilómetros de nós con masas conxeladas; non é o pan industrial das grandes áreas comerciais; trátase de que sexa o noso pan galego. E se o pan é galego, en que lingua vai falar?”, inciden.

A iniciativa, titulada Nós Galego 365 pretende simbolizar o paralelismo entre o consumo diario de pan co uso diario da lingua galega e destacar a “singularidade” que a etiquetaxe en galego lle outorga aos produtos da nosa terra como distintivo único e diferenciador dende a súa orixe. Para así sacar o galego dese uso litúrxico no que ás veces se cae coincidindo con efemérides e conmemoracións.

[Fonte: http://www.xornaldevigo.gal]
En Twitter tamén se pode ter información sobre bibliografía de filosofía en galego. Unha conta deixanos cada día nesta rede social unha recomendación. 
A conta de Twitter "Filosofía en galego" (Nós Diario)

« Ola Mundo! Vou tratar de axudarvos a saber todo o que se pode ler de filosofía en galego. Cada día (se non hai nada de novo) vou compartir unha publicación diferente. Vou ir por orde alfabética e coido que non tardarei menos de dous anos e pico… Gozádeo! ».

Con esta mensaxe comezaba a súa andaina o pasado 19 de agosto a conta de Twitter « Filosofía en galego », unha aventura coa que Lois Rodríguez, profesor de filosofía en secundaria, busca visibilizar o publicado desta disciplina en lingua galega.

« Nace coa intención de apoñer diante do prexuízo xeneralizado de que non hai ciencia e filosofía en galego, un listado que visibilice que si hai pensamento en galego, e de que o uso da lingua galega no coñece fronteiras », explica este profesor a Nós Diario.

Mais, hai publicacións abondo na nosa lingua ou deberían incrementarse? Sobre este tema cre que « hai publicacións de todos os perfís filosóficos e doutrinais, mais evidentemente temos unha eiva importante na escasa tradución das obras cumio da cultura occidental á nosa lingua ».

Un dos problemas, se cadra, sería a especialización. « A tradución filosófica presenta o problema engadido de requirir unha dobre capacitación do tradutor, tanto do idioma de orixe coma do corpus filosófico da obra que se quere traducir. Así que non é sinxelo, máis cando posibelmente non sexa rendíbel para a industria editorial ».

Non todos os problemas veñen do mundo académico

As bibliografías que se recomendan no ensino secundario nas universidades ten algo de relación coa situación? Para Lois Rodríguez « recomendar bibliografía en galego evidentemente daría un pulo á nosa lingua en todos os ámbitos, mais non todos os problemas se arranxan no mundo académico ».

Neste caso, pensa que « as decisións persoais e a maneira de cada quen de definir o seu propio modelo de formación é o verdadeiramente transformador. A responsabilidade é de todos ».

 

[Fonte: http://www.nosdiario.gal]

Para a Mesa, as deturpacións dos topónimos pretenden « borrar a Toxa e os nomes de todos os lugares que se denominan en galego ». Este sábado tamén se celebrou unha marcha en Uviéu a prol da oficialidade do galego-asturiano.
IMG_20211016_182858

Mobilización da Mesa na Toxa, este sábado

A Mesa pola Normalización Lingüística manifestouse este sábado na Illa da Toxa (O Grove) para defender o topónimo oficial do lugar, fronte á « barbarización » que supón a denominación do « Foro de La Toja », celebrado entre o 29 se setembro e o 1 de outubro.

En declaracións aos medios, o presidente da Mesa, Marcos Maceira, denunciou que o título deste evento leva implícito « un incumprimento » da lei de normalización lingüística por parte de todas as autoridades que estiveron presentes, entre elas o presidente da Xunta, Alberto Núñez Feixoo; o do Goberno estatal, Pedro Sánchez, e o rei, Felipe VI.
« Son tres cargos que teñen a obriga de cumprir e facer cumprir as escasas leis que defenden e amparan o uso do galego », salientou, para posteriormente advertir que o colectivo non descarta acudir á vía xudicial « para defender que o pobo galego é a única autoridade que pode denominar os seus lugares ».
Maceira, ante as decenas de asistentes á mobilización, fixo alusión a unhas palabras do xefe do Estado, « non é posíbel a democracia por riba da lei », para afear que « si parece que a democracia é posíbel por riba da lei de normalización lingüística e da oficialidade da lingua galega ».
Para a Mesa, as deturpacións dos topónimos pretenden « borrar a Toxa e os nomes de todos os lugares que se denominan en galego, porque son lugares galegos ».
« Na Mesa non permitiremos que se continúe deturpando e barbarizando os nomes que os galegos e galegas demos aos espazos que habitamos », sentenciou.

Mobilización polo galego-asturiano

Por outra banda, na mañá deste sábado tamén se produciu unha multitudinaria concentración en Uviéu a prol da oficialidade do asturianu e o galego-asturiano en Astúries.
As persoas organizadoras do evento leron un manifesto no que instaron os poderes públicos a garantir a oficialidade das dúas linguas propias de Astúries « ao carón do castelán », e advertiron que neste proceso o galego-asturiano « non pode quedar atrás », ao tempo que defenderon esta denominación fronte á de « eo-naviego », que cualificaron de « ocurrencia ».
[Imaxe: Europa Press – fonte: http://www.nosdiario.gal]

A mobilización, celebrada en Oviedo, pide o recoñecemento da lingua porque « amplía dereitos e liberdades ».

Manifestación pola oficialidade do asturiano e o galego-asturiano

Manifestación pola oficialidade do asturiano e o galego-asturiano

Unha multitudinaria manifestación percorreu este sábado o centro de Oviedo para esixir a oficialidade das linguas asturiano e galego-asturiano. A mobilización partiu da Estación do Norte, en Oviedo, e terminou na Praza da Catedral, onde leron un manifesto.

A convocatoria correu a cargo da Xunta pola Defensa da Llingua, cuxos responsables insisten en que a oficialidade soamente significa recoñecer legalmente o dereito que ten calquera persoa para usar libremente a lingua propia nun territorio. Así, consideran que esa oficialidade supón un avance democrático porque « amplía dereitos e liberdades cidadáns ».

Consideran que actualmente os falantes do asturiano e do galego asturiano non teñen recoñecido legalmente o seu dereito para expresarse nesas linguas. « Por que teñen menos dereitos que os falantes de linguas doutras comunidades? », preguntáronse, reivindicando o mesmo trato institucional e mesmo réxime de protección que teñen as demais linguas do Estado.

O Estatuto de Autonomía de Asturias, aprobado en 1981, xa contempla a protección do asturiano (‘ bable’) no seu artigo 4 e di que se promoverá a súa difusión nos medios de comunicación e o seu ensino, respectando as variantes locais. No ano 1998, con Sergio Marqués (PP) como presidente de Asturias, aprobouse a lei de uso e promoción do  bable/asturiano, que actualmente regula a protección do idioma.

A actual normativa, con todo, non é suficiente para os participantes na manifestación deste sábado, que esixen que o asturiano e o galego asturiano sexan oficiais e gocen da mesma protección e desenvolvemento que outros idiomas do país, como o catalán ou o galego. O contrario é unha discriminación, alegan.

 

Sairá á venda o 21 de outubro en 17 linguas.

 

Portada de 'Astérix tras a pegada da billa'. SALVAT

Portada de ‘Astérix tras a pegada da billa’. SALVAT

O polémico escritor francés Michel Houellebecq foi caricaturizado como un dos personaxes ‘malvados’ na nova entrega ‘Astérix tras a pegada da billa’, segundo confirmaron fontes da editorial Salvat.

O novo libro publicarase o 21 de outubro en 17 linguas e cunha tirada de 5 millóns de exemplares para todo o mundo, segundo informa Salvat, que recalca que en España se editará, como é xa habitual, en castelán, galego, catalán, eúscaro e asturiano.

Nesta historia, Houellebecq será Terrignotus, o xeógrafo de César e cabeza pensante desta expedición romana, presente nesta aventura por amor á ciencia. « Reclámannos caricaturas en cada álbum! Neste personaxe, estou seguro de que recoñeceredes a un gran escritor francés! », adiantaba Jean-Yves Ferri, un dos autores, sen desvelar o seu nome.

Ademais dalgunhas das viñetas, este luns desvelouse a portada de ‘Astérix tras a pegada da billa’, que relata o longo periplo que deciden emprender Astérix e Obélix, acompañados de Panorámix, tras a pista dun animal mítico nun remoto territorio.

Salvat anunciou que nesta nova edición non só contarán con caras xa coñecidas, senón que participarán novos personaxes.

 

 

[Imaxe: Europa Press – fonte: http://www.galiciaconfidencial.com]

 

 

 

Un estudi constata que els nens del municipi d’Ames es passen al castellà quan canvien de l’educació infantil a la primària

                                                                                   Llengua habitual de les mares amb els fills al municipi d’Ames segons l’etapa educativa / Mapa sociolingüístic escolar d’Ames

Un estudi de la Real Academia Galega (RAG) ha posat en relleu l’efecte negatiu que té el sistema educatiu de Galícia en el manteniment del gallec per part dels menors. Segons aquest informe, la substitució lingüística del castellà en detriment de la llengua pròpia del país comença entre els dos i tres anys d’edat, amb el pas de l’educació infantil a la primària, i es consolida en l’adolescència.

Les dades del Mapa sociolingüístic escolar d’Ames, en què s’han entrevistat més de 2.000 families, 264 mestres i prop de 1.800 escolars, mostren que un de cada deu alumnes renuncia a la llengua familiar en el primer contacte amb el centre educatiu, tot i que el 41% de les mares i  el 47,5% dels pares de primer cicle d’infantil diuen que parlen habitualment en gallec amb els fills. El 12%, a més, utilitza aquesta llengua i el castellà.

L’estudi remarca que “les polítiques lingüístiques desenvolupades fins ara han estat centrades en l’educació secundària, és a dir, anys després que s’hagi produït la muda [lingüística]”. “Les dades conviden a qüestionar aquest model i a reflexionar sobre les modificacions necessàries”, afegeix l’informe.

Durant la presentació del document, el sociolingüista Henrique Monteagudo, coautor de l’estudi, va constatar que el mitjà escolar “no és amigable per al gallec” ni ofereix als joves “l’ambient adequat per desenvolupar les seves competències i capacitats comunicatives” en gallec, tal com demostra el fet que més del 50% dels estudiants de secundària afirmen no sentir-se còmodes expressant-se en aquesta llengua en públic. El 25% dels alumnes de primària, a més,  afirmen que el gallec mai ha estat present en les activitats extraescolars i en la relació amb els companys.

Tot i que l’estudi està fet al municipi d’Ames, a la província de la Corunya, la Real Academia Galega el considera indicatiu de la salut del gallec arreu de Galícia. La RAG i l’Ajuntament d’Ames utilitzaran els resultats de l’informe com a base per posar en marxa mesures per mirar d’aturar la pèrdua de la transmissió generacional de la llengua a la zona del municipi.

La presentació de l’estudi arriba després que es fes viral un vídeo d’una nena gallega a qui Siri, l’assistent de veu d’Apple, no entenia perquè li parlava en gallec. El pare de la nena va explicar que havia gravat la seva filla “parlant en gallec perquè, ara que comença l’escolarització, deixarà de parlar-lo com els passa a tots els nens”.

 

 

[Font: http://www.diaridelallengua.cat]

 

O libro foi traducido por Adina Iona Vladu e está ilustrado pola artista Sara Lamas

A poetisa Luz Pozo Garza.

A poetisa Luz Pozo Garza

Escrito por M. GARCÍA

Unha camelia / One camellia blosson é ou título dá primeira antoloxía poética de Luz Pozo Garza traducida ao inglés. A publicación editada por Small Satations Press co apoio dá Xunta está formada por seis poemas así como ou Cuestionario Proust, que a autora luguesa respondera non ano 2010, fixando nel vos principais trazos e gustos dá súa personalidade. Ou libro está ilustrado pola artista Sara Lamas.

O xermolo desta publicación está na tradución dos poemas por parte da lingüista romanesa Adina Iona Vladu, que explica que tomou como referencia unha pequena antoloxía que xa fixera o tamén escritor Claudio Rodríguez Fer. «Tratábase duns poemas que Luz Pozo dedicara a Carmen Blanco e a el. Empecei a traducilos pola súa beleza e ver como resoaba a poesía de Luz, porque hai algúns temas que son universais», destacou Adina Iona Vladu, que incidiu especialmente na conexión entre mulleres que se fai, partindo de Li Yian, pasando por Rosalía e ata a propia Carmen Blanco, estudosa e crítica da poesía de Luz Pozo.

Canto á sororidade

A raíz desa tradución que fixera Adina Iona Vladu, que traballa no Instituto da Lingua Galega e formou parte do Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, xurdiu a idea de publicar os textos nunha edición bilingüe en galego e inglés dos seis poemas, que son un canto á sororidade, unha exaltación do amor e unha oda a Galicia e á súa lingua.

Cal foi a maior dificultade á hora de traducir a poesía de Luz Pozo? «Foi o proceso de negociación co texto, no que me axudou moito un bo coñecedor da obra de Luz Pozo, como é Claudio Rodríguez Fer, que tamén me aclarou moitos dos significados. Foi unha tradución pasada pola miña propia sensibilidade, un diálogo coa voz de Luz e a lingua e literatura inglesa», respondeu a tradutora, que presentou este martes a antoloxía no pazo de San Roque de Santiago xunto ao secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García; o fillo da autora, Gonzalo Vázquez Pozo; o crítico literario Armando Requeixo e o editor Jonathan Dunne, que asistiu telematicamente e tamén participou na tradución.

García agradeceu o traballo á tradutora e destacou que sempre é unha alegría ver como obras literarias escritas en galego espertan interese máis alá de Galicia e son difundidas polo mundo adiante mediante traducións e en edicións bilingües. Ademais, amosouse convencido de que a poesía de Luz Pozo recollida na publicación vai espertar o interese dos lectores pola literatura e a lingua galegas.

 

[Imaxe: Marcos Míguez – fonte: http://www.lavozdegalicia.es]

O secretario xeral de Cultura fai balance do traballo realizado neste eido nos actos da celebración da efeméride que se celebra hoxe

Beneficiáronse 120 empresas editoras desta liña de apoio coa que tamén se impulsa tanto a internacionalización da literatura galega como a promoción da lectura en galego de obras da literatura universal

No marco da efeméride, o Goberno autonómico participa hoxe en obradoiros internacionais, simposios e entregas de premios para promover este día

A Xunta conmemora hoxe o Día Internacional da Tradución a través da participación en diferentes iniciativas, como simposios, obradoiros e entregas de premios, co acto central na actividade Contigo na distancia, promovida pola Asociación Galega de Profesionais da Tradución e a Interpretación (AGPTI) en colaboración co Goberno galego, no que participa o secretario xeral de Cultura, Anxo M. Lorenzo.

No marco desta efeméride, Anxo M. Lorenzo, recorda a aposta do Goberno autonómico co sector da tradución, para o que a Xunta destinou preto de 3M€ desde a súa posta en marcha para este eido de xeito específico, hai 15 anos. Así, neste tempo, beneficiáronse un total de 120 empresas editoriais, tanto galegas como de fóra da comunidade, que editaron 1.196 proxectos.

O representante da Consellería de Cultura, Educación e Universidade apunta, neste sentido, a importancia desta liña de apoio tanto para a internacionalización da literatura galega, ao promover a súa tradución a outros idiomas, como para incentivar a lectura e edición en galego de obras procedentes doutras linguas. “Contribuímos a que a nosa literatura teña tamén unha saída cara ao exterior, o que implica unha maior visibilidade do libro galego e a apertura de novos públicos e mercados”, indica.

En cifras, durante este tempo, a Xunta facilitou 350 traducións de obras publicadas en galego a outras linguas, como o inglés, portugués, francés, italiano, alemán, ou finés, entre outras. Tamén se promoveu a tradución ao galego de máis de 800 obras orixinariamente publicadas noutras linguas, algo que, como engade, “tamén favorece que a cidadanía teña acceso ás obras da literatura universal en galego”.

Anxo M. Lorenzo afonda, ademais, na importancia deste apoio desde o punto de vista empresarial, xa que estas axudas están a contribuír a que as empresas editoras podan cubrir unha parte importante dos gastos derivados da tradución e da edición, “apoiando a profesionalización da actividade editora en Galicia”, engadiu.

Simposios e conversas

No marco do Día Internacional da Tradución a Xunta participa en actos como a apertura do XVIII Simposio O Libro e a Lectura, organizado polo Consello da Cultura Galega. Baixo o título Libros pola diversidade, afóndase na edición de contidos para a inclusión.

O simposio contou coa intervención da presidenta da Asociación de Familias de Menores Trans de Galicia (ARELAS), Cristina Palacios, responsable da conferencia de apertura. O panel de experiencias, Contidos Diversos, correu a cargo de representantes da Asociación BATA e de Kalandraka Editora, de docentes e dunha pedagoga. Tamén participan representantes da Consellería de Cultura, Educación e Universidade, de Hércules de Ediciones e da Editorial Galaxia; mentres que a conferencia de clausura estivo a cargo do filósofo, docente e escritor José Miguel Valle.

Ademais, celébrase Contigo na distancia, no Auditorio Neira Vilas da Biblioteca de Galicia, que reúne a dous tradutores galegos, Samuel Solleiro e Roi Vidal Ponte, nunha conversa sobre o día a día do seu labor, a relación co texto e cos seus códigos, a distancia e a proximidade coa autora ou co autor. Ambos conversarán sobre un traballo que ten como obxecto levar dunha lingua á outra as palabras, os matices, e os sensos que cohabitan en cada texto e cos que nos achegamos á voz da persoa que escribe. Samuel Solleiro e Roi Vidal Ponte artellan a conversa a partir das súas traducións máis recentes: Noite fiel e virtuosa de Louise Glück en galego no caso de Solleiro e Doentes de Roberto Vidal Bolaño —pai do tradutor— en castelán no caso de Vidal Ponte.

Tradución poética

Continuando coas conmemoracións, preséntase a décima edición do Obradoiro Internacional de Tradución Poética con barqueira e remador, que conta co apoio da Xunta. Trátase dunha iniciativa que se celebrará do 18 ao 23 de outubro na Illa de San Simón. Participarán seis persoas procedentes de diversos países e realizarán unha tradución colectiva, presencial e recíproca aos idiomas representados, que nesta edición serán o galego, o grego, o eslovaco, o flamengo e o albanés. Participarán a galega María Lado, o asturiano Pablo Texón, a grega Katerina Iliopoulou,o albanés Arian Leka, a eslovaca Maria Ferenčuhova e o belga Tom van de Voorde.

Ao remate, cada participante dará a coñecer os resultados en revistas especializadas, magazines literarios ou publicacións colectivas, completando o círculo dun proxecto singular que contribúe á divulgación dun xénero referencial como a poesía. Froito da X edición do Obradoiro publicarase un libro que recolle os poemas que produzan durante o período de dito obradoiro.

Recoñecemento a Laureano Araujo en Cambados

Pola súa parte, o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, participou en Cambados na entrega do Premio Plácido Castro de Tradución, un galardón co que a fundación homónima, a Asociación Galega de Profesionais da Tradución e a Interpretación e o Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional (IGADI), en colaboración coa Xunta de Galicia, destacan a calidade das traducións ao galego dos clásicos da literatura universal, ao tempo que contribúen ao proceso de normalización do galego e enriquecen o universo literario engrosándoo con grandes obras escritas noutras linguas.

Na 19ª edición do Premio Plácido Castro, cuxa entrega de premios tivo que aprazarse por mor da pandemia, o galardoado é Laureano Araujo pola súa tradución de Schlumpf, Erwin: Homicidio, obra do escritor suízo Friedrich Glauser. Formado en Dereito e Ciencia Política, ademais de poeta, Araujo (Berna, 1964) é profesor de alemán no ensino secundario e xa ten traducido a autores como Joseph Roth, Heinrich Böll, Thoman Mann ou Stefan Zweig. O premio consistiu nun diploma acreditativo, unha peza escultórica, obra de Xaquín Chaves, deseñada expresamente para o certame e 2.000€.

[Fonte: http://www.lingua.gal]

La semana pasada se conocieron las finalistas de la decimosexta edición del Premio de Traducción Esther Benítez.
ACE Traductores

Escrito por BRISEIDA CIDONCHA

Este premio se ha convocado anualmente desde 2006 para recordar a la traductora Esther Benítez Eiroa, defensora incansable de los derechos del gremio y fundadora de ACE Traductores.

Esther Benítez, figura clave para el conocimiento de las letras italianas y francesas en nuestro país, no solo dedicó su vida a la traducción de literatura, sino también a la defensa de la dignidad profesional del traductor, de su condición de autor y de sus derechos patrimoniales. A la cabeza de ACE Traductores, no cejó en el propósito de crear conciencia social sobre la necesidad y la importancia del traductor literario como pieza indispensable en la difusión de la cultura.

Tras su fallecimiento, sus compañeros de ACE Traductores siguieron con la tarea de defender y dar visibilidad a la traducción; por este motivo, decidieron crear un premio de traducción que llevara su nombre.

El objetivo era, además, crear un premio distinto a los existentes. Así, uno de los rasgos distintivos es que su jurado lo integran profesionales de la traducción de libros, ya que todos los socios tienen derecho a proponer y a votar las obras candidatas.

Este mismo planteamiento abierto se aplica a las candidaturas, puesto que el jurado puede presentar obras de cualquier género, traducidas de cualquier idioma al castellano, catalán, euskera o gallego.

Hasta la fecha, han recibido este premio Isabel García Adánez, Carlos Milla e Isabel Ferrer, Dolors Udina, Pedro Pérez Prieto, Jesús Zulaika Goikoetxea, Daniel Najmías, Montserrat Gurguí y Hernán Sabaté, Gabriel Hormaechea, María Teresa Gallego Urrutia, Carmen Francí e Ismael Attrache, José Luis López Muñoz, Celia Filipetto, Marta Sánchez-Nieves Fernández, Carlos Mayor, Concha Cardeñoso, Eugenia Vázquez Nacarino y Teresa Lanero Ladrón de Guevara.

Las finalistas de este año son Rita da Costa por su traducción de Sontag. Vida y obra de Benjamin Moser (ed. Anagrama), Ana Flecha Marco por Estado del malestar de Nina Lykke (Gatopardo Ediciones), Carlos Fortea por Todo en vano de Walter Kempowski (Libros del Asteroide), Luisa F. Garrido Ramos y Tihomir Pištelek por Baba Yagá puso un huevo de Dubravka Ugrešic (Impedimenta), Julia Osuna Aguilar por Niña, mujer, otras de Bernardine Evaristo (Alianza de Novelas), Magdalena Palmer por Otoño de Ali Smith (Nórdica Libros) y Claudia Toda Castán por La pared de Marlen Haushofer (Volcano).

En la actualidad, el premio tiene una dotación económica de 3000 euros. El fallo del XVI Premio de Traducción Esther Benítez se conocerá el 3 de noviembre y su entrega será el 16 de diciembre en el Instituto Cervantes, en Madrid.

[Fuente: http://www.todoliteratura.es]

Tothom sap que els assistents de veu no són gaire llestos quan han d’entendre usuaris que parlen llengües minoritzades que les grans empreses tecnològiques no han cregut convenient incloure en el seu catàleg. La petita Moraima, una nena gallega de tres anys, ho va descobrir fa uns dies en intentar mantenir una conversa amb Siri, l’assistent de veu d’Apple, a través d’una tauleta.

Siri, justet com és, no entenia què li deia la nena en gallec i es limitava a demanar-li en què la podia ajudar. “A endreçar les coses [de l’habitació]”, va respondre la Moraima, més espavilada que la màquina. “Crec que no t’entenc”, va contestar Siri. “Perquè jo parlo en gallec, Siri”, va replicar la nena, que ja comença a entendre com és la vida quotidiana dels parlants de llengües minoritzades.

El vídeo, que s’ha fet viral a les xarxes socials, il·lustra molt bé les dificultats que tenen moltes llengües, com el català, a ser presents amb normalitat en la vida quotidiana de la gent. El secretari de Política Lingüística de la Xunta de Galícia, Valentín García, va admetre que l’anècdota de la Moraima “reflecteix una realitat” i demostra que cal potenciar la presència del gallec en les noves tecnologies i el conseller de Cultura, Educació i Universitat, Román Rodríguez, va pronosticar que Siri “parlarà aviat gallec” gràcies al #ProxectoNós, destinat a introduir la llengua pròpia del país en la intel·ligència artificial.

El govern gallec coneix de primera mà com les grans empreses tecnològiques mensypreen la seva llengua. A primers d’any, la plataforma de vídeos TikTok va rebutjar una campanya institucional de la Xunta perquè era en gallec. En canvi, en aquesta mateixa plataforma té un èxit esclatant el programa de Televisió de Galícia (TVG) #DígochoEU, destinat a resoldre dubtes sobre la llengua.

Tot i que el vídeo exposa el menysteniment de les llengües minoritzades per part dels assistents de veu, el pare de la Moraima, Jorge Duarte, va explicar que “el problema no és només Síri” i que ell i la seva parella van gravar la seva filla “parlant en gallec perquè, ara que comença l’escolarització, deixarà de parlar-lo com els passa a tots els nens”. Duarte va reclamar polítiques perquè el gallec “deixi de semblar una llengua de segona”.

 

[Font: http://www.diaridelallengua.cat]

Debuxo de Miguel de Cervantes

Debuxo de Miguel de Cervantes

Congreso celebrou este venres un acto conmemorativo polo trixésimo aniversario do Instituto Cervantes no que portavoces e representantes dos grupos parlamentarios leron poemas en castelán e en distintas linguas como o catalán, o asturiano e o galego, en recoñecemento ao labor desta institución na promoción internacional de todas elas.

O acto, que tivo lugar na Sala Ernest Lluch do Congreso, comezou cun saúdo da presidenta da Cámara Baixa, Meritxell Batet, e unha intervención do director do Instituto Cervantes, Luís García Montero.

A continuación, algúns deputados procedeu a ler poemas á súa elección ou extractos da antoloxía de poesía ‘Quero ser todas as voces’, editada polo Instituto Cervantes con motivo dos 30 anos da súa creación, que aprobou o Congreso en marzo de 1991.

Batet foi a encargada de pechar o acto coa lectura do poema ‘Després de soterrada a tendresa,’ de María Beneyto, da mencionada antoloxía do Instituto Cervantes, e cun discurso no que puxo en valor o labor levado adiante por esta institución, coa que o Parlamento comparte « unha base común: a palabra ».

 

[Imaxe: lovetalavera.com – fonte: http://www.galiciaconfidencial.com]

 

Critica que se denegara o embarque a varios pasaxeiros por amosar probas de antíxenos nesta lingua.

O deputado de Galicia en Común-Unidas Podemos pola Coruña, Antón Gómez-Reino, nunha rolda de prensa, durante a reunión da Deputación Permanente no Congreso dos Deputados, a 25 de agosto de 2021, en Madrid (España).. Jesús Hellín - Europa Press

O deputado de Galicia en Común-Unidas Podemos pola Coruña, Antón Gómez-Reino, nunha rolda de prensa, durante a reunión da Deputación Permanente no Congreso dos Deputados, a 25 de agosto de 2021, en Madrid (España).

O secretario xeral de Podemos Galicia e deputado no Congreso, Antón Gómez Reino, rexistrou unha iniciativa na que denuncia a « discriminación lingüística » por parte das autoridades de Reino Unido para a admisión de pasaxeiros con test de antíxenos en galego.Diso informou nun comunicado remitido aos medios, no que sinala que, nos últimos días, varios viaxeiros a este país fixeron público que o persoal de distintas aeroliñas rexeitou o seu certificado de antíxenos por estar emitido en galego e non lles permitiu viaxar.

« É unha absoluta vulneración do dereito lingüístico dos galegos, sorpréndenos que algúns países non acepten que existen linguas cooficiais e que non se teña en consideración nunha proba covid para poder viaxar a outro país », sinalou Gómez Reino.

Así as cousas, na iniciativa pregunta ao Ministerio de Exteriores se é coñecedor de que se negue o embarque ás persoas que presentan as probas en galego, así como se ten previsto tomar algunha medida respecto diso.

[Imaxe: Jesús Hellín – Europa Press – fonte: http://www.galiciaconfidencial.com]
O galego de Asturias tan só contaba cunha serie de vocabularios dalgúns concellos ou lugares, mais ningún proxecto comarcal no seu conxunto. Agora vén de saír á luz o ‘Dicionario do galego de Asturias’, a suma da análise desas fontes publicadas, da man do profesor e investigador Carlos Xesús Varela Aenlle.

O filólogo Carlos Xesús Varela Aenlle en Eilao, Asturia

Escrito por B. Bouzas
« O Dicionario do galego de Asturias naceu da necesidade imperiosa de recoller a riqueza léxica da área lingüística dialectal da comarca do Eo-Navia ». Con estas palabras preséntase unha obra xa cume para a lingua galega, que vén de saír do prelo, grazas ao labor do profesor e investigador Carlos Xesús Varela Aenlle, baixo os auspicios da Universidade de Vigo (UVigo). E é que o galego de Asturias, a lingua propia dos concellos de Allande, Boal, Castropol, Coaña, Eilao, El Franco, Grandas de Salime, Ibias, Navia, Pezós, San Martín de Ozcos, Santalla de Ozcos, Santiso de Abres, Tapia de Casarego, Taramundi, A Veiga, Vilanova de Ozcos e Villaión, malvive nun desleixo administrativo que o invisibiliza e discrimina desde diferentes direccións. E precisamente por ese motivo a publicación desta obra se converteu nunha « necesidade imperiosa », « porque a lingua está a perderse« , explica en conversa con Nós Diario Varela Aenlle.

A iniciativa de recoller todo este vocabulario xurdiu sendo Carlos Xesús Varela Aenlle membro da Mesa prá Defensa do Galego de Asturias, organización desde a que se pensaba facer un dicionario que englobase estes 18 concellos do Eo-Navia, na parte asturiana, mais o de Negueira de Muñiz, da mesma área lingüística. « A idea estaba aí mais ninguén a levaba a cabo », conta para Nós Diario o autor.

O punto de inflexión para sacar adiante o volume foi unha descuberta: « Atopei un dicionario, dos anos 40, de Dámaso Alonso, sobre a comarca dos Ozcos e de Castropol, no soto da Real Academia Española. Este, curiosamente, estaba desaparecido. Tiña un total de 7.000 fichas con debuxos ao lado do significado, unha marabilla”, afirma. A través da Real Academia Española e da Galega puido introducilo na obra. « Encontralo foi como un foguete de aire”, di.

Até agora « non existía un dicionario en si » sobre o galego de Asturias, tan só « había léxico recollido por parroquias, por concellos… mais normalmente o que se facía era unha descrición, en español, polo que se perdían moitísimos matices« , comenta. Mais nesta obra foron incluídas « todas as variantes existentes para que as e os eonaviegos teñan unha referencia”.

A mala saúde do galego de Asturias

A lingua galega en Asturias actualmente “está en perigo”. Por unha parte, « pola españolización, polo castelán”, e, pola outra, « non é que estea en perigo polo asturiano, mais si polos medios, que fan os programas do Eo-Navia en asturiano », explica Varela Aenlle, sen ser esta a lingua propia do territorio. “Tería que haber unha desconexión para que os programas que están relacionados con esa comarca sexan en galego”. « Debemos pensar que Asturias ten dúas linguas autóctonas, non unha, mais a Academia de la Llingua Asturiana (ALLA) non a recoñece » a pesar de que « todos os filólogos históricos, desde Dámaso Alonso, afirman que é galego ».

Os deberes pendentes

Preguntado polos deberes pendentes para a recuperación e normalización do galego en Asturias, o investigador Varela Aenlle afirma, rotundo: “Moitísimos”. A oficialidade da lingua, por un lado, a conexión coa Galiza, por outro, son os primeiros que cita. “Fun representante en Europa coa Carta de linguas minorizadas e podo asegurar que o Principado de Asturias está incumprindo case todos os puntos« . « Non hai unha protección legal nin en toponimia nin en medios… Teñen que ter unha relación co mesmo tronco lingüístico e non existe », expón. É dicir, « non se cumpre absolutamente nada ». De feito, a « tutela » é da ALLA, unha “cousa anacrónica”, critica.

Por outra banda, gran parte da sociedade galega descoñece que nesa comarca se fala galego « e moitas persoas incluso negan » ese feito. « Aínda que o movemento asturianista si evolucionou en positivo, unha parte galega non o considera así », expón. Mais o desinterese comeza na Xunta da Galiza e no Parlamento galego, onde « ningún partido presta atención ao galego de Asturias », a diferenza do que acontece no Bierzo ou mesmo na raia con Portugal. « Por que non hai iniciativas? A resposta é sempre silencio », confesa. A propia publicación deste dicionario “non foi precisamente un camiño de rosas”, confía o autor para Nós Diario. A obra saíu adiante grazas á UVigo, sen apoio nin da Xunta nin da Real Academia Galega nin do Consello da Cultura. “Falei con [Víctor] Freixanes e [Henrique] Monteagudo para publicar o dicionario na RAG, mais a resposta foi que non era de demasiado interese e que se podía producir un enfrontamento con Asturias”.

Abrir novos camiños

O Dicionario do galego de Asturias é unha primeira obra que pode abrir novos camiños para a lingua galega. Contar cunha publicación deste estilo « é un éxito”, celebra o autor. « É importante que se decaten de que hai moitísimo léxico que no galego eonaviego aínda pervive« . Como exemplo, comenta que grazas a esta pescuda introduciron no dicionario da Real Academia Galega (RAG) o termo “ozca”, que é un paso estreito entre montes. « Na cuestión do parentesco o eonavia é rigoroso, tamén ao marcar o tempo, que é diferente, ou nos nomes das crías dos animais, do oso ou da troita », explica. “A RAG debería integrar todo ese vocabulario » e non excluílo. Como a fórmula “ir en pampaneira”, o “ir en volandas” español, unha frase “que me parece preciosa”, conclúe.

[Fonte: http://www.nosdiario.gal]
Organizadora: Universidad de Salamanca
Tipo de actividad: Congreso, jornada, encuentro

 

 

Fecha límite de solicitud:

 

 

Lunes, 20 de septiembre de 2021

 

 

Descripción: 

 

 

La Universidad de Salamanca celebra este congreso los días 5 y 7 de noviembre de 2021 en Aldeadávila de la Ribera (Salamanca). Su objetivo es abordar la frontera hispanoportuguesa desde un enfoque interdisciplinar, por lo que dedicarán varias sesiones a las diferentes líneas temáticas (historia, política, educación, medioambiente, ecosistema etc.).

El encuentro se retransmitirá en directo vía web y tanto comunicantes como ponentes podrán participar mediante videoconferencia. Se invita a todos los investigadores a participar en este encuentro científico.

La fecha límite para el envío de comunicaciones expira el 15 de septiembre.

Para más información, puede visitarse la página web.

Ciudad:  Aldeadávila de la Ribera, Salamanca
País:  España
Fecha de inicio:  Viernes, 5 de noviembre de 2021
Fecha de finalización:  Domingo, 7 de noviembre de 2021
Dirección postal completa:  Centro Cultural de Aldeadávila de la Ribera

 

C/ Guarda Civil, s/n

C.P.: 37250 – Aldeadávila de la Ribera. Salamanca (España)

Correo electrónico:  citer2020.organizacion@gmail.com
Página de Internet:  https://citer2020.wordpress.com/
Materias de especialidad: 

Artes plásticas, Demolingüística, Dialectología, Enseñanza de la lengua, Enseñanza de la lengua, Enseñanza y tecnología, Estudios culturales, Fonética, Fonología, Gallego, Historia de España, Historia del español, Judeoespañol, Lexicografía, Lexicología, Lingüística, Lingüística aplicada, Lingüística comparada, Lingüística computacional, Lingüística de corpus, Lingüística descriptiva, Lingüística románica, Lingüística textual, Literatura comparada, Literatura contemporánea, Literatura de la Edad Media, Literatura de los Siglos de Oro, Literatura del siglo XVIII, Literatura del siglo XIX, Literatura del siglo XX, Literatura del siglo XXI, Literatura española, Literatura infantil y juvenil, Literatura peninsular, Literaturas orales, Morfología, Música, Narrativa, Ortografía, Poesía, Pragmática, Semántica, Semiótica, Sintaxis, Sociolingüística, Teatro y artes escénicas, Teoría de la literatura, Traducción

Redes sociales – Facebook: https://www.facebook.com/CITER2020/

 

[Fuente: hispanismo.cervantes.es]

A colección « Little Neno descobre a… » pretende fomentar a cultura musical na nosa lingua para nenos de entre 2 e 12 anos.

Os dous primeiros libros da colección 'Little Neno descobre a...' de Reixa Editorial

A Reixa vén de convertese en editora para sacar a tradución dos dous primeiros títulos da colección « Little Neno descobre a… », editada en castelán por Bang Ediciones e que até o de agora conta tamén cos títulos sobre David Bowie, Aretha Franklin e Elvis Presley. Coa tradución ao galego das aventuras de Little Neno, Reixa editorial pretende fomentar a lingua, así como a cultura musical dos máis cativos « de xeito ameno e divertido ».

Trátase de dúas historias orixinais, adaptadas á rapazada de entre 2 e 12 anos que as mergullarán por primeira vez « no mundo poético e cheo de imaxinación da música e letras das dúas bandas máis lendarias dos anos 60 británicas ».

Coa lectura destes libros, sinalan dende a editorial, poderán tamén compartir « cos máis pequenos da casa » os gustos pola música dos Beatles e dos Rolling Stones e converterase tamén nunha oportunidade para « escoitar de novo os vellos vinilos cos vosos fillos ». Os libros ofrecen, ademais, unha sección onde se poden descubrir máis datos curiosos sobre as dúas bandas.

 

 

[Fonte: http://www.galiciaconfidencial.com]

 

Montevideo, a mediados do século XX

Escrito por Manuel Suárez Suárez

Que un programa de radio fundado en MONTEVIDEO o 3 de setembro de 1950, feito enteiramente en galego, cumpra 71 anos ininterrompidos de vida é motivo de celebración pero tamén de recoñecemento do esforzo realizado polo moi comprometido grupo de emigrantes galeguistas que axudaron ao mantemento da nosa identidade nas terras da República Oriental do Uruguai. Estamos a falar de que uns meses despois da morte de Castelao en Bos Aires, os seus amigos montevideanos, fundan un espazo radial para renderlle homenaxe e chámanlle “Sempre en Galicia”.

Nunca esquecerei, recentemente chegado a capital uruguaia, cando o domingo 30 de novembro de 1958, pola mañá, escoito desde o meu cuarto a música duns gaiteiros que sae da radio “Philco” que está na cociña. Aínda tiña moi presente os sons das gaitas na festa de Nosa Señora da Ermida Vella, o oito de setembro na miña aldea de Tines. Aquel histórico domingo téñoo gravado xa que foi cando sentín alegría porque entendín que alí sería moi feliz. Nunca imaxinei que anos despois sería amigo dos señores que falaban pola radio e que me convidarían a formar parte activa de “Sempre en Galicia”.

Os que queiran máis información sobre o programa poden ler o libro de Mónica Rebolo Vázquez (Edicións Laiovento) xa que eu debo centrarme no futuro inmediato para intentar que a Xunta de Galicia e o Parlamento e as Deputacións e o concello de Rianxo e a RTVG outorguen distincións e premios a unha iniciativa que ten grande importancia polo seu moi eficaz labor didáctico, xa que é a máis antiga escola de galeguidade na emigración. Por suposto que son benvidas as distincións honorarias pero sen esquecer a realización de actividades concretas na capital uruguaia.

Coido é pertinente que lembre o Corenta Aniversario (3/IX/1990) como exemplar actuación da Xunta de Galicia a través da Consellería de Cultura que estaba baixo o mando do mestre ourensán Daniel Barata Quintas. O compromiso e o bo facer de Paz Lamela Vilariño (directora xeral) e de Xabier Senín Fernández (subdirector) levaron a Montevideo unha aperta solidaria para todos os alí residentes. Os actos conmemorativos tiveron moita repercusión xa que Galicia estivo presente desde o 2 e ata o 7 de setembro con actuacións musicais, estrea de filmes, vídeos e exposición de libros.

O mesmo 3 de setembro, pola noite, o Teatro Solís (o máis prestixioso do país) acolle a actuación de “Milladoiro” na súa primeira viaxe ao Río da Prata. Foi emocionante e coido que as bágoas de alegría do meu benquerido lucense Manuel Meilán Martínez (director-fundador) logo de recibir o aplauso de máis de 1.200 persoas (aforo completo) ben valeron o investimento realizado. Houbo tamén outro momento inesquecible cando Moncho García di que interpretarán a “Polca dos Campaneiros”, adicada especialmente ao fillo dun dos fundadores do famoso cuarteto “Os Campaneiros de Vilagarcía”, o meu amigo Ramón Valiñas, que estaba presente na sala.

Foi unha semana chea de emocións que aínda se recorda, xa que despois de aplaudir a “Milladoiro” puidemos gozar coa voz da moi talentosa neta montevideana da Pastoriza (Cristina Fernández Fernández) que mantén activo o sentimento de pertenza a terra da inmorrente Rosalía de Castro. Tivo lugar en “Cinemateca” a estrea dos filmes ContinentalUrxa e Sempre Xonxa e coa participación nun coloquio de Carlos A. López Piñeiro (director de Urxa). Lembro que fun quen levou a Montevideo, xunto coa equipaxe, media ducia de caixas metálicas coas cintas orixinais de Continental e Sempre Xonxa. Ademais tamén unha mostra das últimas novidades editoriais galegas.

Ocórreseme facer a proposta de que no ano 2022 se volva a capital uruguaia para festexar esta meritoria andaina cultural no exterior coa repetición dos recitais de Milladoiro e Cristina Fernández e a proxección de filmes e mostra expositiva ou feira do libro galego. Sei que será un éxito xa que teremos a axuda do eficaz Patronato da Cultura Galega (entidade que financia o espazo radial) e a colaboración do carballés Toni de Sofán (Antonio García de Seárez) que leva varias décadas diante do micrófono para que as mañás do domingo sexan o elo que nos une en irmandade solidaria arredor dos sons da Muiñeira de Chantada. O bo traballo do meu amigo Toni debe ser recoñecido. Estamos diante dun moi activo emigrante que agradece a honra de ser escollido para seguir coa sementeira de galeguidade desde unha emisora radial na República Oriental do Uruguai. O meu desexo é que o sábado 3 de setembro do vindeiro ano sexa unha xornada de festa maior para certificar que sigue fortemente xunguido a Galicia o elo de emoción que por enriba do Atlántico penduraron os fundadores de “Sempre en Galicia” en 1950. Ofrezo a miña colaboración para que os anfitrións montevideanos nos conviden a matear xuntos (a Intendencia Municipal de Montevideo é a propietaria do Teatro Solís) para celebrar unha achega do sangue emigrante na conformación dun xeneroso país que nos acolleu con agarimo no seu niño de hornero e abeirounos en tempos de escuridade, friaxe e tempestades.

 

[Fonte: http://www.praza.gal]

 

 

O lingüista Xosé Antonio Pena Romay publica unha nova entrega da sección de fraseoloxía « Verbas sisudas non queren testemuñas ».

Un neno escribindo unha carta aos Reis

Un neno escribindo unha carta aos Reis.

Por Xosé Antonio Pena

Seguro que non é a primeira vez que tedes apreciado que alguén que é moi bo e competente nunha actividade, vai e comete algunha falla ou erro… e é que nesta vida hai que ter claro que ninguén é perfecto. Para dar conta precisamente desta realidade (ou sexa, de que mesmo as persoas máis competentes ou mellor preparadas nunha determinada actividade cometen algún erro nela), en castelán adóitase botar man da paremia hasta el mejor escribiente echa un borrón.

Vexamos correspondencias da mesma en galego:

(Hasta # Incluso) El mejor escribiente echa un borrón # tiene un borrón

(Hasta # Incluso) El mejor escribano echa un borrón # tiene un borrón

Plumacho ou plumero da Pampa. XUNTA - Arquivo

Plumacho ou plumero da Pampa. XUNTA – arquivo

{= Paremia con que se manifesta que mesmo a persoa máis competente ou mellor preparada nunha determinada actividade comete algún erro nela.}

(Mesmo # Ata # Incluso # Inda) Ó mellor escribán esgállalle a pluma

(Mesmo # Ata # Incluso # Inda) Ó mellor escribidor esgállalle a pluma

(Mesmo # Ata # Incluso # Inda) Ó mellor escribán cáelle un borrancho

(Mesmo # Ata # Incluso # Inda) A quen mellor escribe cáelle un borrón

(Mesmo # Ata # Incluso # Inda) Á mellor panadeira derrámaselle unha fornada

● Tamén:

(Hasta # Incluso) Al mejor cazador se le va la liebre && (Hasta # Incluso) El mejor caballo da un tropezón

(Mesmo # Ata # Incluso # Inda) Ó mellor cazador váiselle a/unha lebre # escápalle a/unha lebre && (Mesmo # Ata # Incluso # Inda) Ó mellor galgo escápalle unha lebre && (Mesmo # Ata # Incluso # Inda) O mellor cabalo ten un tropezón # dá un tropezón && (Mesmo # Ata # Incluso # Inda) A mellor besta dá coa carga no chan

● Tamén, en contextos, e dando basicamente a entender que incluso unha persoa que é moi boa nun determinado ramo, labor ou aspecto debe tomar as súas precaucións ou non se debe deitar nas pallas:

(Hasta # Incluso) El mejor nadador se ahoga && (Hasta # Incluso) Al mejor nadador se lo lleva el río

(Mesmo # Ata # Incluso # Inda) O mellor nadador afoga && (Mesmo # Ata # Incluso # Inda) O mellor nadador afoga no río && (Mesmo # Ata # Incluso # Inda) O mellor mariñeiro morre no mar

● Tamén, en contextos, e dando basicamente a entender que incluso a mellor cousa ou a mellor obra ten, ou pode ter, os seus defectos ou eivas, ou que a persoa máis boa poder incorrer nalgunha falla:

(Mesmo # Ata # Incluso # Inda) No mellor viño hai borras && (Mesmo # Ata # Incluso # Inda) Unha mancha cae no pano máis limpo && (Mesmo # Ata # Incluso # Inda) O mellor pano líxase && (Mesmo # Ata # Incluso # Inda) O carro máis mellor pode torcerse && (Mesmo # Ata # Incluso # Inda) O máis mellor carro pode torcerse && (Mesmo # Ata # Incluso # Inda) O mellor carro pode envorcar

● Tamén, en contextos, e nunha liña semellante:

Un fallo lo tiene cualquiera # cualquiera lo tiene && Un error lo tiene cualquiera # cualquiera lo tiene && Un error cualquiera lo hace && Una equivocación la tiene cualquiera # cualquiera la tiene

Un fallo teno calquera #calquera o ten && Un erro teno calquera # calquera o ten && Unha equivocación tena calquera # calquera a ten

 

NOTAS:

1. Nótese que naqueles casos en que algunha das formas adverbiais que marcamos entre parénteses inician enunciado, o máis normal sería que o pronome átono se antepuxera ó verbo:

Mesmo # Ata # Incluso # Inda ó mellor escribán lle esgalla a pluma  ó mellor cazador se lle vai unha lebre  o máis mellor carro se pode torcer  …

2. Con respecto ás paremias o carro máis mellor pode torcerse ou o máis mellor carro pode torcerse, cómpre indicar que malia que o adxectivo mellor xa é, en por si, un superlativo, polo que en lei dereita non admitiría a compañía do comparativo de superioridade máis, o que fixemos foi reflectilas tal e como foron recolleitas das fontes de orixe.

3. As expresións galegas están tiradas das seguintes fontes:

– Recolleita propia da oralidade galega.

– Recolleita propia documental (artigos de prensa, artigos ou comentarios na Rede, obras escritas, folletos publicitarios, etc.).

– Buján Otero, Patricia & Ferro Ruibal, Xesús & Paz Roca, Mª Carmen & Rodríguez Añón, Marta & Vidal Castiñeira, Ana: “Refraneiro do Seminario de Santiago (1947-1958)”. En Cadernos de Fraseoloxía Galega, 4, 2003, páxs. 173-343. Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades.

– Ferro Ruibal, Xesús: Refráns da xustiza. Irmandade Xurídica Galega & Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística. Ano 1995.

– Rodríguez González, Eladio: Diccionario enciclopédico gallego castellano, vols. I (1958), II (1960) e III (1961). Consultado no Dicionario de Dicionarios da lingua galega (dirixido por Antón Santamarina).

– Vázquez Saco, Francisco: Refraneiro galego e outros materiais de tradición oral. En Cadernos de Fraseoloxía Galega, 5, 2003. Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades.

– Ventín Durán, José Augusto: “Fraseoloxía de Moscoso e outros materiais de tradición oral”. En Cadernos de Fraseoloxía Galega, anexo 1, 2007.

– Zamora Mosquera, Federico: Refráns e ditos populares galegos. Ed. Galaxia, 1972, Vigo.

 

[Fonte: http://www.galiciaconfidencial.com]

A Mesa pola Normalización Lingüística lamenta esta elección de palabras para a campaña publicitaria após unha denuncia chegada a través da Liña do Galego. Algunhas usuarias xa criticaron que os carteis circulan por toda a Galiza.
Imaxe da publicidade nun autocar de Lugo. (Foto: A Mesa)

A Mesa pola Normalización Lingüística vén de facer pública a través das súas redes sociais unha suposta nova aldraxe ao idioma da terra que tería chegado a través da Liña do Galego.

A través dunha mensaxe clara pero concisa, a organización na defensa da lingua galega sinala: « Terríbel a imaxe que nos envían da publicidade dun autobús en Lugo ». No cartel que vai no autocar pode lerse « A festa do pulpo do Carballiño » a modo de promoción deste evento gastronómico de sobra coñecido na Galiza.

Como resposta á súa crítica A Mesa atopou comentarios que aluden a que a imaxe está estendida por « Boiro » e outras localidades costeiras. Seguramente xa chegara a todo o país.

Malia que non se explica con exactitude quen son os responsábeis desta acción promocional do evento do Carballiño, a imaxe deixa ver unha marca de cervexa o que podería significar que os carteis están inseridos nunha acción moito máis ampla na que se fala de diferentes festas que non camiñan « soas ».

En todo caso, a crítica xurde polo emprego da palabra « pulpo » en castelán nun nome en galego. A comunidade de usuarias de Twitter mesmo fai brincadeiras con que non se elixise « festa do polvo do Carballiño » por se levaba a confusións « eróticas » as e os turistas.

« Se vulneran os teus dereitos lingüísticos por facer uso da lingua galega, ponte en contacto coa Mesa pola Normalización Lingüística », remata pedindo a organización, que hoxe tivo unha mañá especialmente activa nas redes.

De feito, tamén aludiu á suposta « discriminación lingüística por facer un test na nosa lingua », pois houbo persoas que se atoparon con problemas porque non lles validaron as probas da Covid-19, e lamentou que a Xunta só envíe a información do consentimento para vacinar á mocidade en castelán.

 

[Foto: A Mesa – fonte: http://www.nosdiario.gal]

Escrito por L. C. Carballal

Pódese escribir sobor dun país e mais un pobo nunha lingua allea? Pódese, xaora, como demostra amplamente a literatura, tanto orixinal coma traducida. E facelo dende as entrañas dese pobo? Non, se non se renuncia a unha certa verosimilitude. Aquí, na nosa terra, que autenticidade reflicte un mariñeiro que se expresa coma un mariñeiro cántabro ou andaluz, ou un labrego que o fai coma un castelán ou estremeño, ou inclusive ambos coma exquisitos literatos? Son completamente ciente de que toda literatura é un artificio pro no caso dos escritores gallegos que describen o noso país adoita selo por partida dupla.

A sociedade galega, nidiamente diglósica dende hai varios séculos, apenas se ve representada na literatura que amosa a nosa sociedade, coma se esta realidade tan omnipresente fose eludida, tanto nos escritores en castelán coma nos en galego. Non se trata de usar unha escritura bilingüe que reflicta fielmente esta realidade, mais tampouco que o leitor descoñeza que os personaxes se están a expresar nun ou noutro idioma como características de seu ou en determinadas situacións, dando ao leitor a crenza dun monolingüísmo social moi distante da realidade, tanto actual coma pasada da nosa terra. Durante moito tempo a literatura española obviaba esta situación, así no noso país coma nos demais territorios bilingües de España, mais actualmente non me parece lícito ocultar algo tan fundamental nunha sociedade determinada como a lingua ou linguas en que se expresa.

Así, en obras en castelán, é frecuente atopar personaxes que calcan o castelán madrileño aínda que reflictan realidades da nosa terra, coma se o castelán de Galiza non tivese unhas características ben remarcábeis, alén do seu inconfundíbel sotaque, tanto na súa morfosintaxe coma no seu léxico, que dean auténtica veracidade aos personaxes.

Moitos escritores gallegos teñen a aspiración, totalmente lexítima, de triunfar en Madride, así foi antano: Ramón del Valle-Inclán, Emilia Pardo Bazán, Wenceslao Fernández Flórez, Gonzalo Torrente Ballester, Camilo J. Cela etc.; coma hogano: Julián Ríos, Francisco Narla, Manel Loureiro, Nieves Abarca etc., onde mesmo a famosa activista proespañol Marta Rivera de la Cruz obtivo recompensa como concelleira de cultura da Comunidade Autónoma. Mais eles non fan literatura galega, senón literatura española, porque se procuramos “literatura gal(l)ega” en internet o resultado sempre vai ser literatura escrita en idioma galego, a única que nos identifica como pobo singular.

E coa súa escolla –perfeitamente lícita, volvo lembrar– contribúen ao espallamento e fixación do castelán como idioma culto de Galiza, un proceso que xa é secular, e por iso considero que fan unha “literatura sipaia” –adaptando o substantivo “sipaio” como adxectivo–, pois coma os sipaios, as tropas indíxenas coloniais baixo mando estranxeiro que contribuíron ao dominio da India polos ingleses, eles contribúen ao dominio do castelán na nosa cultura. Que ninguén se deixe enganar, a lingua non é só un simple instrumento lingüístico pra elaborar cultura senón que tamén devén nunha arma ideolóxica en toda sociedade diglósica. Actualmente, coa globalización e o dominio do inglés todas o son, como o demostra as medidas que se toman en Franza pra protexer o francés fronte a aquel. Por isto a literatura gallega en castelán transmite implicitamente unha mensaxe clara: o castelán é o idioma culto e o galego unha simple lingua popular; unha opinión rancia inculcada secularmente aínda vixente no maxín de moitos galegos. Representa unha literatura que reforza o rol de “Galicia” como unha rexión de España fronte a unha literatura galega que proclama a Galiza como unha nazón de España. Sen dúbida, a escolla lingüística indica, de xeito subliminar pro inequívoco, a noción que cada autor ten da nosa terra e da súa cultura.

Porque soamente dende a lingua galega se defende unha cultura galega propia, que grazas ás traducións se pode divulgar entre o resto dos españois e do mundo sen problema ningún. Porque grazas aos millares de autores que decidiron, e deciden, empregar o noso idioma como instrumento prá súa creación a literatura galega existe, eles son os que crean “país”. Sen eles ninguén falaría dunha “cultura galega” tal como hoxe aínda a entendemos.

Noutrora había certas xustificacións técnicas a prol da escolla do castelán como lingua literaria por mor da carencia dunha normativa ortográfica e, sobor todo, dun prestixio literario do galego. Mais hoxe isto mudou radicalmente, e mesmo se pode asegurar que a mellor literatura que se está a facer en Galiza, faise en galego, como demostran os numerosos recoñecementos literarios obtidos fóra do noso país.

Non obstante, debe recoñecerse que actualmente xa hai unha gran porcentaxe de galegos que viven completamente instalados no castelán como idioma propio, cun coñecemento pasivo, e a miúdo defectuoso, do galego, produto do deficiente ensino vixente, malia que xa se cumpran case catro décadas de ensinanza bilingüe. Esta realidade incuestionábel leva a que haxa xente que defende que Galiza ten dúas linguas e ambas representan a nosa cultura, mais eu discrepo: o noso país ten dous idiomas por imperativo histórico e legal, mais soamente un deles é “lingua propia de Galiza”: a galega. A única que nos entronca co noso pasado como reino, é dicir, sendo algo máis ca unha simple rexión española ou as “catro provincias” do noroeste, e nos irmanda con Portugal e demais países lusófonos, dando á nosa cultura unha dimensión tantas veces ocultada; e amais dignifícanos como pobo letrado cunha apreciábel tradición literaria dende a Idade Media. Pola contra, os literatos galegos en castelán deben procurar os referentes literarios primeiros alén de Galiza, fóra dos nosos devanceiros. Habemos acabar como os irlandeses, que procuran os primordios da súa lingua nos antigos textos ingleses mentres que precisan tradutores pra ler os seus textos medievais.

En España, a literatura galega, coma a catalá ou a éuscara, trátanse como unhas literaturas subsidarias da “española”. Cada vez estou máis convencido de que nunca o galego, nin loxicamente a súa cultura, terá un trato de igualdade neste “estado constitucional” e que aceptalo é asumir esta subordinación endémica da nosa cultura, cun porvir de mera supervivencia testemuñal ou de simple extinción paulatina.

Ende mal, non é este, precisamente, un fenómeno excepcional, nin moito menos exclusivo da sociedade galega e demais comunidades bilingües españolas, tamén se dá extensamente noutras comunidades bilingües europeas e, sobor todo, nos estados xurdidos trala descolonización en Asía, África e Oceanía, onde moitos escritores renuncian aos idiomas maternos co norte dun maior suceso empregando os idiomas dos seus colonizadores, perpetuando así un supremacismo cultural colonial en total contradición coa independencia acadada, que deveu en meramente administrativa.

Que ninguén esqueza que sen os sipaios os británicos xamais darían dominado a India, mais hoxe quen os honra?

 

[Fonte: http://www.praza.gal]